Tạp chí Lịch sử Đảng
Menu

Trao đổi

Đóng góp của Trần Đại Nghĩa với ngành sản xuất vũ khí ở Việt Nam

20/12/2023 - 17.886 lượt xem
Tóm tắt: Trần Đại Nghĩa (13-9-1913 – 9-8-1997) tên thật là Phạm Quang Lễ, một nhà trí thức lớn của Việt Nam. Với hoài bão phụng sự Tổ quốc, năm 1946, ông sẵn sàng từ bỏ công việc có thu nhập cao ở Pháp, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh về Tổ quốc phục vụ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Ông đã có những đóng góp quan trọng, góp phần vào thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc Việt Nam. Ông là một tấm gương sáng về lòng yêu nước.

Từ khóa: Trần Đại Nghĩa, sản xuất vũ khí, kháng chiến.

Một số nhận thức mới của Đảng Cộng sản Việt Nam về tính đặc thù của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

25/11/2023 - 2.996 lượt xem
Tóm tắt: Nghiên cứu, luận giải làm rõ nhận thức đúng đắn của Đảng về tính đặc thù của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, thể hiện ở chỗ đã vận dụng sáng tạo những nội dung mang tính phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin về chủ nghĩa xã hội vào điều kiện cụ thể Việt Nam, nhưng không tuyệt đối hóa những điều kiện đặc thù. Điều này thể hiện rõ ở 8 phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội mà Đảng đề ra trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011). Qua kết quả nghiên cứu, bước đầu đề xuất một số điểm cần bổ sung, phát triển trong phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam làm rõ hơn tính đặc thù khi thực hiện các phương hướng này.

Từ khóa: Tính đặc thù; bổ sung, phát triển; chủ nghĩa Mác-Lênin; chủ nghĩa xã hội Việt Nam

Đảng lãnh đạo phát huy sức mạnh của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế giai đoạn 2011-2021

14/11/2023 - 1.093 lượt xem
Tóm tắt: Trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới, Đảng đề ra mục tiêu phấn đấu xây dựng đất nước trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN, nhân dân có cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc. Để đạt được mục tiêu đề ra, rất cần phát huy sức mạnh tổng hợp của quốc gia cho sự phát triển. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng, khoa học và công nghệ cùng đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố đầu vào quan trọng nhất của lực lượng sản xuất hiện đại, là chìa khóa quyết định tốc độ, chất lượng phát triển của các quốc gia và nền kinh tế. Nhận thức rõ điều đó, trong những năm 2011-2021, Đảng Cộng sản Việt Nam đã tập trung lãnh đạo phát huy sức mạnh của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế và đã giành được nhiều kết quả quan trọng.

Từ khóa: Đảng lãnh đạo; sức mạnh của khoa học và công nghệ; phát triển kinh tế; 2011-2021

Vấn đề chủ quyền của Việt Nam ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trong bối cảnh lịch sử từ năm 1954 đến năm 1975

11/10/2023 - 6.932 lượt xem
Tóm tắt: Ngay từ những năm đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhiệm vụ bảo toàn chủ quyền lãnh thổ đã được khẳng định trong Hiến pháp đầu tiên (năm 1946). Sau đó là bản Hiến pháp năm 1959 và các bản Hiến pháp tiếp theo (năm 1980, năm 1992, năm 2013) đều khẳng định rõ nhiệm vụ quan trọng này. Bài viết làm rõ những bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đặc biệt, vấn đề chủ quyền ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam được lý giải rõ hơn trong các hoạt động đối nội và đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có liên quan đến chủ quyền quốc gia trong bối cảnh lịch sử khá đặc biệt của chặng đường từ năm 1954 đến năm 1975.

Từ khóa: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Hiến pháp; bảo toàn lãnh thổ; chủ quyền; quần đảo Hoàng Sa; quần đảo Trường Sa

Những thành tựu của Đảng trong lãnh đạo công tác thông tin đối ngoại (1986- 2023)

30/08/2023 - 6.464 lượt xem
Tóm tắt: Trải qua hơn 90 năm kể từ khi ra đời năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân Việt Nam giành được nhiều thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Trong đó, công tác thông tin đối ngoại từ năm 1986 đến nay đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Việt Nam đến đông đảo bạn bè trên thế giới. Bài viết làm rõ những thành tựu của công tác thông tin đối ngoại trên các mặt lí luận và thực tiễn.

Từ khóa: Thành tựu của Đảng; thông tin đối ngoại

Một số vấn đề cần thống nhất trong nghiên cứu về cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Tân An năm 1945

30/08/2023 - 1.356 lượt xem
Tóm tắt: Theo cố giáo sư Trần Văn Giàu “Tân An đi đầu trong cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Nam Bộ” và sự thật là như thế. Qua nghiên cứu các công trình đã được công bố, còn một số nội dung chưa thống nhất như: Ai là người tham gia hội nghị lần hai và nhận lệnh khởi nghĩa thí điểm từ Xứ uỷ? Ngày khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Tân An? Tỉnh uỷ Tân An phát động khởi nghĩa khi nhận được lệnh của Xứ uỷ chưa? Bài viết đưa ra những sự kiện chưa thống nhất để các nhà nghiên cứu và bạn đọc cùng luận bàn, trao đổi.

Từ khoá: Cách mạng Tháng Tám; Tân An; vấn đề cần thống nhất; năm 1945

Bước đầu tìm hiểu về hoạt động của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc ở tỉnh Bến Tre (1920-1927)

24/07/2023 - 5.609 lượt xem
Tóm tắt: Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, là người có nhân cách sống cao đẹp, tấm gương sáng về lòng yêu nước. Sau khi từ quan, cụ Nguyễn Sinh Sắc chuyển vào các tỉnh phương Nam sinh sống, quá trình di chuyển đi qua nhiều địa phương, trong đó nhiều lần đến và lưu lại tỉnh Bến Tre. Trên cơ sở những tài liệu đã được công bố, tác giả bước đầu dựng lại những tháng ngày cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc hoạt động ở Bến Tre để góp bàn cùng bạn đọc.

Từ khóa: Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc; hoạt động và ảnh hưởng; tỉnh Bến Tre

Tìm hiểu quyết định rút bỏ Tây Nguyên của Nguyễn Văn Thiệu dẫn đến sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn năm 1975

21/05/2023 - 8.710 lượt xem
Tóm tắt: Rạng sáng ngày 10-3-1975, các đơn vị Quân giải phóng miền Nam bất ngờ nổ súng tấn công thị xã Buôn Ma Thuột, giành thắng lợi quan trọng có tính bước ngoặt, mở ra thời cơ lớn tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Bài viết tập trung phân tích làm rõ những lí do dẫn đến việc rút bỏ Tây Nguyên của Nguyễn Văn Thiệu và những hệ quả của nó dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền Sài Gòn năm 1975.

Từ khóa: Rút bỏ Tây Nguyên; sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn; kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

Đảm bảo an sinh trong đại dịch COVID-19 - Những quyết sách hợp lòng dân

03/03/2023 - 1.051 lượt xem
Tóm tắt: Hai năm (2020-2021), trong bối cảnh đại dịch COVID-19 bùng phát và diễn biến phức tạp tác động đến mọi mặt kinh tế-xã hội, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chủ động nghiên cứu, tham mưu với Đảng, Nhà nước ban hành nhiều quyết sách quan trọng, trong đó có chính sách chưa có tiền lệ, mang tính đột phá, góp phần bảo đảm an sinh xã hội cho hàng chục triệu người dân, hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động vượt qua khó khăn, khôi phục sản xuất trong trạng thái bình thường mới.

An sinh xã hội vì con người và quyền con người một số vấn đề đặt ra

18/11/2020 - 1.445 lượt xem
Tóm tắt: Trong Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc thực hiện an sinh xã hội vì con người và quyền con người. Thực hiện an sinh xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, hệ thống an sinh xã hội từng bước được hoàn thiện cả về phương pháp tiếp cận và thiết kế chính sách, pháp luật nên đã đạt được những thành tựu rất cơ bản. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng đó, việc thực hiện an sinh xã hội vẫn còn một số hạn chế, thách thức. Trước tình hình đó, để xây dựng, hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội hướng đến bao phủ toàn dân và hoạt động hiệu quả, Đảng đặt ra những vấn đề cấp thiết và có biện pháp thực hiện thiết thực nhằm thực hiện công bằng xã hội, hài hòa lợi ích giữa các chủ thể, tạo sự đồng thuận xã hội.

Một số yếu tố tác động đến sự hình thành đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (1954 - 1975)

18/11/2020 - 13.017 lượt xem
Tóm tắt: Sau khi Hiệp định Giơnevơ ký kết (1954), miền Bắc Việt Nam được hưởng hòa bình, độc lập. Đảng chủ trương lãnh đạo miền Bắc chuyển từ cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, trong điều kiện rất nhiều khó khăn, với xuất phát điểm thấp. Tuy nhiên, miền Bắc tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa khi hệ thống xã hội chủ nghĩa trên thế giới đã lớn mạnh. Quá trình phát triển nhận thức, hình thành đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng ở miền Bắc trong những năm 1954-1975, có nhiều yếu tố tác động, chủ quan và khách quan, trong đó có những nguyên tắc chung về xây dựng chủ nghĩa xã hội, mô hình, biện pháp thực hiện, kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội của Liên Xô và các nước Đông Âu.

Xây dựng, củng cố chính quyền tại huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa hiện nay*

18/11/2020 - 2.172 lượt xem
Tóm tắt: Huyện đảo Trường Sa bao gồm toàn bộ quần đảo Trường Sa, là đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Khánh Hòa. Ở vị trí tiền tiêu của Tổ quốc, huyện đảo Trường Sa giữ vai trò đặc biệt và ý nghĩa lớn trong bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của đất nước trên khu vực Biển Đông. Bởi vậy, phát triển kinh tế-xã hội, an ninh quốc phòng ở huyện Trường Sa là yêu cầu cần thiết, thường xuyên của tỉnh Khánh Hòa và cả nước. Bài viết khái quát tổ chức, hoạt động bộ máy chính quyền huyện và các xã, thị trấn huyện đảo Trường Sa, bước đầu đưa ra một số giải pháp góp phần xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội huyện Trường Sa, nâng cao đời sống cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân Trường Sa trong tình hình hiện nay.

Báo chí cách mạng Bắc Kỳ với phong trào nghiệp đoàn, ái hữu (1936 - 1939)

17/11/2020 - 2.062 lượt xem
Tóm tắt: Phong trào đấu tranh đòi thành lập các nghiệp đoàn, ái hữu trong công nhân được phát triển mạnh vào giai đoạn 1936-1939, khi Chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp ra đời đã ban bố nhiều đạo luật mang tính “nhân đạo”, “xã hội” trong chính sách cai trị thuộc địa nhằm mục đích khai thác bóc lột thuộc địa để giải quyết các vấn đề của mình. Dưới sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, báo chí cách mạng Bắc Kỳ đã thực hiện tốt việc tuyên truyền, định hướng, dẫn dắt phong trào đấu tranh đòi thi hành luật lao động và thành lập nghiệp đoàn, ái hữu trong công nhân.

Bản yêu sách của nhân dân An Nam 100 năm với những âm hưởng hào hùng

17/11/2020 - 17.475 lượt xem
Tóm tắt: Yêu sách của nhân dân An Nam còn gọi là Thỉnh nguyện thư của dân tộc An Nam của Hội những người An Nam yêu nước, gồm tám điểm viết bằng tiếng Pháp, được ký tên “Nguyễn Ái Quốc”, gửi tới Hội nghị Hòa bình Versailles, ngày 18-6-1919. Bản Yêu sách ra đời cách đây tròn 100 năm, thời điểm lịch sử đó đã gây tiếng vang lớn, không chỉ trong dư luận xã hội nước Pháp, mà còn dội mạnh về trong nước, thức tỉnh dân tộc Việt Nam, người dân Việt Nam về quyền dân tộc tự quyết. Những giá trị khai mở của bản Yêu sách đến nay vẫn còn những âm hưởng hào hùng.

Hợp tác phát triển Việt Nam-Ấn Độ về an ninh năng lượng trong bối cảnh mới - Tổng quan hội thảo khoa học quốc tế

17/11/2020 - 0 lượt xem
Tóm tắt: Bài viết có tính tổng quan về kết quả Hội thảo khoa học quốc tế giữa Việt Nam và Ấn Độ trên các bình diện ý tưởng chủ đề hội thảo, quy mô hội thảo và chất lượng nội dung hội thảo. Nghiên cứu này phân tích khái quát khái niệm, nội hàm năng lượng, vai trò, tầm quan trọng của an ninh năng lượng đối với từng quốc gia, khu vực, thế giới trong bối cảnh mới; phân tích tiềm năng năng lượng Việt Nam, Ấn Độ, thành tựu, rào cản, triển vọng hợp tác Việt Nam - Ấn Độ trong phát triển an ninh năng lượng vì sự ổn định, phát triển của mỗi nước và vì hòa bình, ổn định, phát triển trong khu vực và thế giới.

Trường Sa trong chiến lược phát triển kinh tế biển, đảo gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh của Đảng thời kỳ đổi mới*

17/11/2020 - 0 lượt xem
Tóm tắt: Kinh tế biển có thể hiểu là các hoạt động kinh tế trên biển và các hoạt động kinh tế trực tiếp liên quan đến khai thác biển ở dải đất liền ven biển. Đóng góp của kinh tế biển là rất quan trọng, không chỉ đối với tăng trưởng, bền vững kinh tế, mà còn trong củng cố chủ quyền quốc gia. Với những tiềm năng quan trọng và vị trí địa chiến lược, phát triển kinh tế biển và vùng Biển Đông thuộc chủ quyền quốc gia Việt Nam nói chung, ở Trường Sa nói riêng, ngày càng được khẳng định trong chiến lược của Đảng qua các văn kiện của Đảng đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới.

Công tác xây dựng Đảng trong các đơn vị kinh tế tư nhân thời kỳ hội nhập quốc tế

17/11/2020 - 0 lượt xem
Tóm tắt: Hơn 30 năm thực hiện sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc tế, cùng với việc từng bước hoàn thiện chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, Đảng rất chú trọng công tác xây dựng Đảng, tổ chức chính trị-xã hội trong các đơn vị kinh tế tư nhân. Công tác xây dựng Đảng có chuyển biến quan trọng, đảng viên, vai trò tổ chức đảng tham gia ngày càng có hiệu quả vào sự phát triển của doanh nghiệp, tác động tích cực vào hướng đi đúng của kinh tế tư nhân, bảo vệ lợi ích chính đáng cho đảng viên và người lao động. Thực tiễn công tác xây dựng Đảng trong các đơn vị kinh tế tư nhân hiện nay, đã đặt ra nhiệm vụ về nâng cao nhận thức, nâng cao chất lượng; phát huy vai trò của các đoàn thể chính trị, xã hội..., trong công tác này góp phần khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực kinh tế trong tình hình mới.

Hồ Chí Minh bổ sung, phát triển lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam giá trị và những vấn đề cần tiếp tục làm sáng tỏ

17/11/2020 - 18.046 lượt xem
Tóm tắt: Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ lịch sử đặc biệt, thể hiện tính chất, đặc điểm, con đường, phương pháp cách mạng nhằm thực hiện các mục tiêu của sự nghiệp xây dựng xã hội mới-xã hội chủ nghĩa trên toàn thế giới. Kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trải qua nhiều khó khăn, thử thách, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Hiện nay, việc tiếp tục nghiên cứu những quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội có ý nghĩa to lớn cả về lý luận và thực tiễn, soi sáng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Từ “củng cố quốc phòng” theo di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến chiến lược bảo vệ Tổ quốc của Đảng trong giai đoạn hiện nay

17/11/2020 - 999 lượt xem
Tóm tắt: Cách đây 50 năm, trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và các thế hệ người Việt Nam bản Di chúc lịch sử bất hủ, là văn kiện lịch sử vô giá. Những nội dung cơ bản, những quan điểm cốt yếu trong Di chúc của Người đã vạch ra phương hướng phát triển cho cách mạng Việt Nam, không chỉ hôm nay mà cả trong tương lai; trong đó, những quan điểm của Người về “Củng cố quốc phòng”1 là cơ sở, nền tảng để xây dựng đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng của Đảng trong thời kỳ mới.

Bố trí cán bộ chủ chốt cấp huyện không là người địa phương - Thực tiễn và kinh nghiệm

17/11/2020 - 932 lượt xem
Tóm tắt: Bố trí cán bộ chủ chốt không là người địa phương trong hệ thống chính trị nước ta hiện nay là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy lãnh đạo, quản lý, góp phần ngăn chặn và đẩy lùi những vấn nạn tiêu cực, nhức nhối trong công cán bộ của Đảng; phòng chống tham nhũng, hối lộ, lợi ích nhóm, chạy chức, chạy quyền; đổi mới cán bộ và công tác cán bộ, tạo điều kiện cho cán bộ tự rèn luyện đổi mới mình, giữ gìn sự trong sạch, liêm khiết của cán bộ. Sau gần 20 năm triển khai thực hiện chủ trương của Đảng, công tác bố trí cán bộ chủ chốt cấp huyện không là người địa phương đã đạt được những kết quả bước đầu, để lại những kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho những năm tiếp theo.