Tạp chí Lịch sử Đảng
Menu

Trao đổi

Phong trào bình dân học vụ ở Khám Lớn-Sài Gòn và nhà tù Côn Đảo trong kháng chiến chống thực dân Pháp*

26/08/2025 - 617 lượt xem
Tóm tắt: Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, những chiến sĩ cộng sản, chiến sĩ cách mạng, trong mọi hoàn cảnh luôn tranh thủ thời gian để học tập, nâng cao trình độ. Lúc sa cơ, rơi vào tay giặc, người tù chính trị vẫn thực hiện phương châm “Biến khám đường thành học đường”, học để trở thành người có văn hóa, để trở về phục vụ cho cách mạng tốt hơn. Các thế hệ tù nhân trong các nhà tù thực dân như Khám Lớn-Sài Gòn, Nhà tù Côn Đảo... tổ chức nhiều lớp học văn hóa, lý luận chính trị, trong đó tiêu biểu là xóa mù chữ và phổ cập tiểu học. Hoạt động xóa mù chữ khởi xướng ở Khám Lớn-Sài Gòn, nhưng thành công tiêu biểu là ở Nhà tù Côn Đảo, vì Khám Lớn-Sài Gòn chỉ là nơi tạm giam, tù nhân thường xuyên bị xáo trộn, đày ra Nhà tù Côn Đảo sau khi ra tòa, bị kết án. Ở trong nhà tù đế quốc nhưng 100% tù nhân được công nhận xóa mù chữ; đại đa số theo học phổ cập tiểu học, đó là thành tích rất đáng trân trọng.

Từ khóa: Bình dân học vụ; phổ cập tiểu học; tù chính trị; Khám Lớn-Sài Gòn; Nhà tù Côn Đảo

Đảng lãnh đạo xây dựng nông thôn mới (2008-2020)

26/08/2025 - 1.003 lượt xem
Tóm tắt: Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng. Trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt từ năm 2008 đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, xây dựng nông thôn mới đạt thành tựu quan trọng, góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp, nông thôn phát triển theo hướng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh và xây dựng giai cấp nông dân hiện đại. Trong quá trình đó, Đảng đã lãnh đạo, chỉ đạo như thế nào, bằng giải pháp gì để thúc đẩy, hướng tới thực hiện thành công xây dựng nông thôn mới. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2018 - 2020 trên thực tế đã đạt được những kết quả quan trọng, đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn còn một số khó khăn, bất cập.

Từ khóa: Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo; nông thôn mới

Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc những dấu mốc lịch sử

26/08/2025 - 835 lượt xem
Tóm tắt: Tháng 6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi Thi đua ái quốc” nhằm động viên toàn dân, toàn quân phát huy truyền thống yêu nước, ý chí quật cường, ra sức tham gia kháng chiến, kiến quốc, đưa sự nghiệp cách mạng đến thắng lợi cuối cùng. Để tổng kết kinh nghiệm thi đua, khen thưởng những cán bộ, chiến sĩ đã có nhiều thành tích trong phong trào thi đua ái quốc, tháng 5-1952, Đại hội toàn quốc các Chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu được tổ chức. Đây là Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc đầu tiên. Đến nay, trải qua 9 kỳ Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc, đã có hàng nghìn tập thể và cá nhân Anh hùng, Chiến sĩ thi đua, gương điển hình tiên tiến tiêu biểu, đại diện cho các lĩnh vực và từng thời kỳ được tuyên dương. Hướng tới Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X (2020), bài viết giới thiệu những dấu mốc lịch sử của các kỳ Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc từ năm 1952 đến nay1.

Từ khóa: Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc; phong trào thi đua yêu nước

Công tác tôn giáo vận của Đảng thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954)

26/08/2025 - 554 lượt xem
Tóm tắt: Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp đánh ta trên mọi lĩnh vực. Về chính trị, chúng tìm mọi cách lợi dụng tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, ngăn ngừa đồng bào tôn giáo ủng hộ kháng chiến; dùng lực lượng dụ dỗ, mua chuộc làm chỉ điểm, phá cơ sở cách mạng, hòng dập tắt cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam. Để củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đập tan âm mưu, thủ đoạn thâm độc của địch, trong những năm kháng chiến, Đảng đã luôn chú trọng lãnh đạo công tác vận động tôn giáo.

Từ khóa: Công tác tôn giáo; kháng chiến chống thực dân Pháp

Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình hội nhập quốc tế vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước

11/08/2025 - 3.320 lượt xem
Tóm tắt: Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình hội nhập quốc tế là quan điểm, đường lối nhất quán, xuyên suốt của Đảng nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Bài viết tập trung làm rõ quan điểm, đường lối của Đảng về chủ trương chủ động hội nhập quốc tế và kết quả thực hiện đường lối mở cửa, hội nhập quốc tế thời gian qua; đề xuất một số biện pháp giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24-1-2025 của Bộ Chính trị “về hội nhập quốc tế trong tình hình mới” đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Từ khóa: Định hướng xã hội chủ nghĩa; hội nhập quốc tế; Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị

Hồ Chí Minh - Biểu tượng của khát vọng độc lập dân tộc và hạnh phúc nhân dân

30/07/2025 - 898 lượt xem

Tóm tắt: Hồ Chí Minh là hiện thân của cuộc đấu tranh vì nền độc lập dân tộc, hướng tới xây dựng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Đó là biểu tượng khát vọng không chỉ của nhân dân Việt Nam, mà là toàn thể các dân tộc bị áp bức trên thế giới trong thế kỷ XX. Do đó tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị soi đường cho toàn thể nhân loại trong việc thực hiện khát vọng xây dựng thế giới hoà bình, tự do, mọi người có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Từ khoá: Hồ Chí Minh; khát vọng độc lập; tự do, hạnh phúc

Khơi dậy khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

18/07/2025 - 12.102 lượt xem
Tóm tắt: Thanh niên luôn là lực lượng trung kiên, xung kích, giữ vai trò, vị trí then chốt trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế sâu rộng ngày nay, vai trò của thanh niên càng trở nên quan trọng, là lực lượng tiên phong tiếp cận khoa học công nghệ mới, là cầu nối giữa truyền thống và đổi mới sáng tạo. Với khát vọng vươn lên và tinh thần tự tôn dân tộc, thanh niên chính là một trong lực lượng nòng cốt, tiên phong trong kỷ nguyên phát triển mới xây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, văn minh, hiện đại.

Từ khóa: thế hệ trẻ Việt Nam; cống hiến, khát vọng; kỷ nguyên phát triển mới

Quá trình phát triển quan điểm của Đảng về bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa (1996 - 2023)

20/06/2025 - 3.709 lượt xem
Tóm tắt: Di tích lịch sử – văn hóa là một bộ phận quan trọng của di sản văn hóa. Trong thời kỳ đổi mới Đảng luôn quan tâm công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa. Từ sau Đại hội VIII (năm 1996) đến nay, trước yêu cầu bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, nhiều nghị quyết, chương trình, văn kiện quan trọng đã được ban hành nhằm định hướng, thúc đẩy công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử – văn hóa. Bài viết tập trung làm rõ quá trình phát triển tư duy của Đảng về bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa (1996 – 2023)

Từ khóa: Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển tư duy, bảo tồn, phát huy, di tích lịch sử - văn hóa

Nguyễn Ái Quốc sáng lập hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và tờ báo Thanh niên

19/06/2025 - 11.075 lượt xem
Tóm tắt: Trên hành trình tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã có thời gian 8 năm sống, hoạt động tại nhiều địa phương ở Trung Quốc, trong đó Quảng Châu là một địa điểm có ý nghĩa đặc biệt. Tại nơi đây Nguyễn Ái Quốc đã mở các lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên Việt Nam yêu nước, thành lập tổ chức cách mạng và xuất bản tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt.

Từ khóa: Nguyễn Ái Quốc; Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên; Báo Thanh niên.

Hồ Chí Minh qua đánh giá của quốc tế

16/06/2025 - 3.086 lượt xem
Tóm tắt: Trong thế kỷ XX, hình ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành biểu tượng chiến thắng của các dân tộc đang đấu tranh đòi lại tự do và công bằng. Thế giới viết về Người với sự ngưỡng mộ trân trọng một Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam - Người đã lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng của dân tộc Việt Nam đi đến thắng lợi và là một tấm gương nhân cách lớn.

Từ khóa: Hồ Chí Minh; đánh giá của nước ngoài

Những hoạt động và cống hiến của đồng chí Nguyễn Hữu Tiến cho Đảng và cách mạng Việt Nam

04/06/2025 - 1.755 lượt xem
Tóm tắt: Nguyễn Hữu Tiến sinh năm 1901 tại huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, sớm giác ngộ và tham gia hoạt động cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nguyễn Hữu Tiến là một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên của tỉnh Hà Nam và tham gia thành lập Tỉnh ủy Hà Nam lâm thời. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, Nguyễn Hữu Tiến được giao giữ nhiều cương vị quan trọng trong Tỉnh ủy Hà Nam, Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, Xứ ủy Nam Kỳ. Nguyễn Hữu Tiến nhiều lần bị địch bắt giam tù đày nhưng luôn nêu cao khí phách kiên cường bất khuất trước kẻ thù. Nguyễn Hữu Tiến hy sinh ngày 28-8-1941.

Từ khóa: Nguyễn Hữu Tiến; hoạt động và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng

Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về sửa chữa, khắc phục khuyết điểm, sai lầm của cán bộ, đảng viên trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay

26/05/2025 - 2.168 lượt xem
Tóm tắt: Hơn 95 năm ra đời và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng luôn vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc tự phê bình và phê bình; luôn nhận thức về những hạn chế, khuyết điểm và đề ra biện pháp sửa chữa, khắc phục, từng bước hoàn thiện nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. Trong bối cảnh mới hiện nay, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày càng nặng nề, đòi hỏi các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên phải không ngừng nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.

Từ khóa: Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh; Đảng Cộng sản Việt Nam; sửa chữa khuyết điểm, sai lầm; xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Các yếu tố tác động và yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trẻ trong lĩnh vực khoa học lý luận chính trị ở Việt Nam hiện nay

20/05/2025 - 2.167 lượt xem
Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trẻ trong lĩnh vực khoa học lý luận chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây không chỉ là lực lượng kế thừa, phát triển những giá trị lý luận truyền thống mà còn là chủ thể sáng tạo, ứng dụng lý luận vào thực tiễn, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bài viết tập trung phân tích các yếu tố quốc tế và trong nước tác động đến việc phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trẻ trong lĩnh vực khoa học lý luận chính trị ở Việt Nam hiện nay, từ đó xác định những yêu cầu về số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ cán bộ khoa học trẻ nhằm đáp ứng đòi hỏi trong lĩnh vực khoa học lý luận chính trị ở Việt Nam hiện nay.

Từ khóa: Cán bộ khoa học trẻ; khoa học lý luận chính trị; yêu cầu phát triển; yếu tố tác động

50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - Khúc khải hoàn của dân tộc Việt Nam

25/04/2025 - 2.111 lượt xem
Tóm tắt: Cách đây 50 năm - mùa Xuân năm 1975, với cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, dân tộc Việt Nam đã làm nên chiến thắng vĩ đại trong lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mở ra kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do, thống nhất non sông, đưa đất nước vững bước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bài viết tập trung làm rõ đại thắng mùa Xuân 1975 là thắng lợi của khát vọng yêu chuộng hòa bình, độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam; biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng; đại thắng này mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên hòa bình, độc lập dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội.

Từ khóa: Đại thắng mùa Xuân 1975; khát vọng hòa bình, độc lập, tự do; kỷ nguyên mới.

Đảng Cộng sản Việt Nam 95 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam

22/04/2025 - 6.996 lượt xem
Tóm tắt: Mùa Xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đánh dấu một bước ngoặt trọng đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Ngay trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Đảng đã vạch rõ mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng phát triển cho cách mạng Việt Nam, đó là tiến hành đấu tranh giành độc lập dân tộc và tiến lên chủ nghĩa xã hội. Với đường lối cách mạng đúng đắn đó, suốt 95 năm qua, Đảng đã giữ vững vai trò lãnh đạo, đưa sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam giành được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, đất nước độc lập, hòa bình, tự do; thực hiện đổi mới, hội nhập, phát triển ngày càng giàu mạnh, văn minh.

Từ khóa: Đảng Cộng sản Việt Nam; 95 năm; lãnh đạo cách mạng

Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng (3-1935) với bài học nhận thức đúng tình hình và xác định những nhiệm vụ chính trị

15/04/2025 - 9.230 lượt xem
Tóm tắt: Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng, họp từ ngày 27 ngày đến 31-3-1935, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có những chuyển biến lớn. Đại hội đã thảo luận và thông qua các nghị quyết quan trọng về nhiệm vụ chính trị của cách mạng Việt Nam. Đại hội đã thống nhất được ý chí, tư tưởng và chủ trương hành động, khôi phục tổ chức, tập hợp lực lượng, lãnh đạo quần chúng tiếp tục đấu tranh phù hợp với tình hình mới. Đại hội để lại nhiều bài học có giá trị, trong đó có bài học về nhận thức đúng tình hình và xác định những nhiệm vụ chính trị.

Từ khóa: Đại hội I của Đảng; bài học; tình hình; nhiệm vụ chính trị

Nhân tố chính trị - tinh thần tạo nên sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam

31/03/2025 - 3.263 lượt xem
Tóm tắt: Sức mạnh của quân đội là tổng thể các yếu tố vật chất, tinh thần quyết định khả năng tác chiến, chiến đấu và chiến thắng của bộ đội trên chiến trường, trong đó, nhân tố chính trị - tinh thần giữ vai trò chủ đạo, hạt nhân. Điều đó đã được V.I.Lênin khẳng định: “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường”1. Nhân tố chính trị - tinh thần thâm nhập, chuyển hóa những nhân tố khác, tạo nên sức mạnh tổng hợp của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ khóa: Chính trị - tinh thần; sức mạnh quân đội; Quân đội nhân dân Việt Nam

Quá trình phát triển nhận thức của đảng về giáo dục - đào tạo (1991-2021)*

31/03/2025 - 6.704 lượt xem
Tóm tắt: Trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới từ năm 1986 đến nay, Việt Nam từng bước có những đổi mới về phát triển giáo dục, nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam, trong đó chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế. Bài viết làm rõ những yếu tố tác động đến sự phát triển nhận thức của Đảng về giáo dục trong những năm 1991- 2021 và những kết quả đạt được.

Từ khóa: Giáo dục Việt Nam, nhận thức của Đảng, hội nhập quốc tế về giáo dục, quốc sách hàng đầu

Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Hòa Bình hiện nay

21/03/2025 - 3.193 lượt xem
Tóm tắt: Hòa Bình là tỉnh có số người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lên tới 74,43% (gồm các dân tộc Mường, Thái, Tày, Dao, Mông), sống trải dài ở 145/151 xã, phường, thị trấn1. Quá trình thực hiện đường lối đối mới, kinh tế - xã hội của tỉnh Hòa Bình đã có sự phát triển mạnh mẽ, đời sống nhân dân không ngừng được nâng cao. Trong kết quả này có sự đóng góp đáng kể của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số. Bài viết tập trung trình bày những kết quả đạt được trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Hòa Bình; đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số của tỉnh hiện nay.

Từ khóa: Tỉnh Hòa Bình; đào tạo, bồi dưỡng; cán bộ dân tộc thiểu số

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng và các hội nghị Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII (1996-2001)

20/03/2025 - 19.265 lượt xem
Tóm tắt: Đại hội VIII (1996) của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là Đại hội tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Trong 5 năm (1996-2001), Ban Chấp hành Trung ương nhiệm kỳ khóa VIII đã tập trung lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đưa Việt Nam vững bước vào thế kỷ XXI.

Từ khóa: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII; Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII