Công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Sơn La - Thực trạng và giải pháp

Tóm tắt: Sơn La là tỉnh miền núi phía Tây Bắc Việt Nam; địa bàn cư trú lâu đời, vùng đất hội tụ của 12 dân tộc cùng sinh sống. Mỗi dân tộc có bản sắc văn hoá đặc trưng từ ngôn ngữ, lễ hội, nghệ thuật đến phong tục tập quán độc đáo, tạo nên một không gian văn hóa phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Do vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số được Đảng bộ, chính quyền tỉnh Sơn La xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh. Bài viết tập trung làm rõ thực trạng công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số ở Sơn La, đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác này trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Văn hóa các dân tộc thiểu số; bảo tồn phát huy giá trị văn hóa; tỉnh Sơn La
Ngày nhận bài: 10-2-2026; ngày đánh giá, thẩm định: 6-3-2026 ; ngày duyệt đăng: 6-4-2026

1. Đặt vấn đề
Trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, động lực và nguồn lực nội sinh để phát triển bền vững đất nước. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam” trong giai đoạn mới tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc gắn với phát triển kinh tế - xã hội và thích ứng với chuyển đổi số quốc gia.
Sơn La là tỉnh miền núi, nơi hội tụ của nhiều dân tộc thiểu số với hệ giá trị văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng. Trong những năm qua, thực hiện chủ trương của Đảng, Đảng bộ và chính quyền tỉnh Sơn La đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc trên địa bàn, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế thị trường và quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công tác này đang đứng trước không ít thách thức, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện mới, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp.
Trong phạm vi bài viết, khái niệm “dân tộc thiểu số” được sử dụng theo cách hiểu thống nhất trong hệ thống văn kiện của Đảng và Nhà nước Việt Nam, chỉ các dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc Kinh trong tổng thể cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Thực tiễn ở tỉnh Sơn La cho thấy, một số dân tộc như Thái, Mông, Dao… chiếm tỷ lệ dân số cao, thậm chí giữ vị trí đa số trong cơ cấu dân cư tại chỗ. Tuy nhiên, xét trên bình diện quốc gia, các dân tộc này vẫn thuộc nhóm “dân tộc thiểu số” theo tiêu chí phân loại chính thức của Nhà nước. Quan điểm này cũng được khẳng định nhất quán trong các văn kiện của Đảng về công tác dân tộc. Do đó, việc sử dụng thuật ngữ “dân tộc thiểu số” trong bài viết không hàm ý về vị thế số lượng trong phạm vi địa phương, mà được hiểu theo nghĩa khoa học và pháp lý thống nhất ở cấp quốc gia. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính chuẩn xác trong nghiên cứu, đồng thời tránh những cách hiểu lệch lạc hoặc suy diễn không phù hợp với thực tiễn đặc thù của tỉnh Sơn La.
Xuất phát từ thực tiễn đó, bài viết tập trung làm rõ thực trạng công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Sơn La thời gian qua, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong giai đoạn hiện nay, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
Về phương pháp nghiên cứu, bài viết chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic, đồng thời sử kết hợp sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh nhằm làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Sơn La lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh bảo đảm tính khách quan, khoa học.