Tóm tắt: Trong tiến trình lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX, sự ra đời của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên năm 1925 đánh dấu một bước phát triển quan trọng của phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản. Sự ra đời của Hội gắn liền với những chuyển biến trong đời sống chính trị, xã hội Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp, khi yêu cầu giải phóng dân tộc ngày càng trở nên cấp thiết, trong khi các khuynh hướng cứu nước đã xuất hiện trước đó chưa tìm được con đường và phương thức đấu tranh có khả năng đáp ứng đầy đủ yêu cầu của lịch sử. Trong bối cảnh ấy, việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, xây dựng lực lượng cách mạng và hình thành một tổ chức cách mạng theo khuynh hướng vô sản có có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển tiếp theo của phong trào giải phóng dân tộc, tạo nền tảng về tư tưởng, lý luận và tổ chức cho sự ra đời của các tổ chức cộng sản - tiền thân trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bài viết tập trung làm rõ quá trình ra đời của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và những giá trị lịch sử, ý nghĩa của Hội đối với cách mạng.
Từ khoá: Hội Việt Nam cách mạng thanh niên; năm 1925; giá trị lịch sử.
Ngày nhận bài: 3-8-2026; Ngày thẩm định: 10-10-2026; Ngày duyệt đăng: 18-10-2026
THE VIETNAM REVOLUTIONARY YOUTH LEAGUE - HISTORICAL SIGNIFICANCE
Abstract: In the historical trajectory of Vietnam in the early twentieth century, the establishment of the Vietnam Revolutionary Youth League in 1925 marked an important development in the Vietnamese patriotic movement oriented towards proletarian revolution. The League’s emergence was closely associated with political and social transformations in Vietnam under French colonial rule, as the demand for national liberation became increasingly urgent, while earlier movements and ideological currents had yet to identify a path and methods of struggle capable of fully addressing the demands of the historical context. Against this backdrop, the dissemination of Marxism - Leninism, the development of revolutionary forces, and the formation of an organisation with a relatively coherent programme of action became decisive factors in the subsequent development of the national liberation movement. The League laid the ideological, theoretical, and organisational foundations for the emergence of communist organisations that paved the way for the establishment of the Communist Party of Vietnam. This article examines the establishment of the Vietnam Revolutionary Youth League and analyses its historical significance for the Vietnamese revolution.
Keywords: Vietnam Revolutionary Youth League; 1925; historical significance.
1. Đặt vấn đề
Giữa thập niên 20 của thế kỷ XX, trong khi các phong trào yêu nước theo các khuynh hướng phong kiến, dân chủ tư sản đã thất bại hoặc không có cơ hội phát triển do sự đàn áp của thực dân Pháp và không giải quyết triệt để bài toán độc lập dân tộc, thì khuynh hướng vô sản do Nguyễn Ái Quốc tiếp nhận và truyền bá vào phong trào yêu nước Việt Nam đã chứng minh được tính khoa học, tính thời đại và tính cách mạng. Trên cơ sở đó, tháng 6-1925, Nguyễn Ái Quốc đã thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (Trung Quốc), tập hợp những thanh niên yêu nước, tổ chức đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng đối với việc vận động cách mạng. Thông qua hoạt động tuyên truyền lý luận cách mạng, xuất bản báo chí, huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ và xây dựng cơ sở trong nước, Hội từng bước đẩy mạnh tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin đến với phong trào yêu nước và phong trào công nhân Việt Nam. Đây là sản phẩm tất yếu của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, trong bối cảnh Cách mạng tháng Mười Nga đã thành công và đang có sức lan tỏa mạnh mẽ trên khắp thế giới. Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ra đời là một trong những dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên có vai trò quan trọng, là một trong những tiền đề đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bài viết tập trung làm rõ quá trình thành lập và hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, những giá trị lịch sử trên các phương diện tư tưởng, tổ chức, đào tạo cán bộ và quan hệ quốc tế, qua đó thấy được vai trò, vị trí của Hội đối với cách mạng Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu: Bài viết sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm tái hiện bức tranh tổng thể về quá trình ra đời của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, giá trị về tư tưởng, tổ chức và vai trò của Hội đối với cách mạng Việt Nam. Bên cạnh đó, bài viết còn kết hợp sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu để làm rõ hơn những nội dung nêu trên.
2. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
2.1. Hội Việt Nam cách mạng thanh niên thành lập
Sau khi tiếp nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, Nguyễn Ái Quốc tích cực hoạt động trong phong trào cộng sản quốc tế và chủ động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin về Việt Nam. Tháng 11-1924, với sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc được bố trí làm việc trong phái đoàn cố vấn của Chính phủ Liên Xô ở Quảng Châu (Trung Quốc). Tại đây, với danh nghĩa công khai là cán bộ phiên dịch của phái bộ, Nguyễn Ái Quốc đã tích cực chuẩn bị về mặt tư tưởng, chính trị và tổ chức để tiến tới xây dựng một Đảng Cộng sản ở Việt Nam và giúp đỡ cách mạng của các nước khác ở Đông Nam Á (Nguyễn Thành, 1985, tr.71). Việc lựa chọn Quảng Châu không phải là ngẫu nhiên, nơi đây có nhiều người Việt Nam yêu nước sinh sống, đồng thời đây cũng là trung tâm của phong trào cách mạng châu Á lúc bấy giờ, nơi tập trung nhiều tổ chức cách mạng Trung Quốc và các nhà hoạt động yêu nước đến từ nhiều quốc gia thuộc địa. Tại Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc đã tập hợp được những thanh niên yêu nước trong tổ chức Tâm Tâm Xã và một số cá nhân có chí hướng cách mạng. Những người này tuy giàu lòng yêu nước nhưng còn thiếu một hệ thống lý luận và phương pháp tổ chức cách mạng khoa học. Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc tập trung truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, phân tích kinh nghiệm của Cách mạng Tháng Mười Nga và làm rõ vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cho họ. Từ đó, lịch sử chống chủ nghĩa thực dân Pháp bước sang một chặng đường mới (Nguyễn Thành, 1985, tr.71).
Với sự hoạt động tích cực của Nguyễn Ái Quốc, tháng 6-1925, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên chính thức được thành lập tại Quảng Châu. Sự ra đời của Hội đánh dấu bước chuyển từ phong trào yêu nước đơn thuần sang quá trình chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời một chính đảng của giai cấp công nhân Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc xây dựng tổ chức cách mạng này theo các bước đó là tổ chức một nhóm bí mật - Cộng sản đoàn làm hạt nhân, tiếp đến thành lập Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên và sau đó đặt nó trong một tổ chức cách mạng thế giới - Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức Á châu do Liêu Trọng Khải, lãnh tụ cánh tả trong Quốc dân Đảng Trung Hoa làm Hội trưởng. Phân bộ Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo và Lê Hồng Sơn giữ con dấu (Phạm Xanh, 2014, tr.364).
Mục đích của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là hy sinh tính mệnh, quyền lợi, tư tưởng để làm cuộc cách mệnh cho dân tộc (đập tan bọn Pháp và giành lại độc lập) rồi sau đó làm cách mệnh thế giới (lật đổ chủ nghĩa đế quốc và thực hiện chủ nghĩa cộng sản) (Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Trung ương, 1977, tr.82). Tôn chỉ hoạt động của Hội là “phụ trách tổ chức và lĩnh đạo cuộc cách mệnh ở Việt Nam hết sức phấn đấu để thâu phục lấy đại bộ phận thợ thuyền, dân cày và binh lính dẫn đạo cho quần chúng lao khổ bị áp bức ấy liên hiệp với vô sản giai cấp thế giới để một mặt đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, chế độ phong kiến và chủ nghĩa tư bản mà dựng ra chính quyền độc tài của thợ thuyền, dân cày và binh lính” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2002, tr.118). Trên cơ sở đó, Hội đã đề ra nhiệm vụ cấp bách: “lãnh đạo cho quần chúng ấy phấn đấu với thống trị giai cấp, phấn đấu với nhất thiết sự người áp bức người, người bóc lột người để phá tan cái xã hội bất bình hiện tại mà lập ra xã hội ai cũng phải làm, ai cũng đủ dùng, ai cũng tự do, bình đẳng, tức là xã hội cộng sản. (Đảng cộng sản Việt Nam, 2002, tr.107).
Một trong những đóng góp nổi bật của Hội ngay từ khi thành lập là mở lớp đào tạo cán bộ cách mạng “Hội rất tích cực tổ chức các lớp huấn luyện, đưa thanh niên từ Việt Nam sang học rồi sau khi được huấn luyện cẩn thận lại gửi về nước” (Nguyễn Thành, 1985, tr.7) và xuất bản tuần báo Thanh niên làm phương tiện tuyên truyền mục đích, tôn chỉ và chủ trương của Hội, hướng dẫn các hoạt động cách mạng cho hội viên. Từ năm 1925 đến năm 1927, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp mở nhiều lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu, giảng dạy về lịch sử phong trào công nhân quốc tế, những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, phương pháp tổ chức quần chúng và kỹ năng hoạt động bí mật. Bài giảng của các lớp học này sau đó được tập hợp thành tác phẩm Đường Kách mệnh (1927), trở thành tài liệu lý luận đầu tiên của phong trào cách mạng Việt Nam theo khuynh hướng vô sản. Không chỉ cung cấp tri thức chính trị, các lớp huấn luyện còn góp phần hình thành đội ngũ cán bộ nòng cốt, nhiều người sau này giữ vai trò lãnh đạo trong các tổ chức cộng sản và trong Đảng Cộng sản Việt Nam
Cùng với công tác huấn luyện, Hội nhanh chóng thiết lập mạng lưới tổ chức ở trong nước thông qua việc cử hội viên về hoạt động tại Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ. Các cơ sở của Hội được xây dựng chủ yếu trong công nhân, học sinh, trí thức trẻ và một bộ phận nông dân tiên tiến. Hoạt động tuyên truyền được tiến hành bằng nhiều hình thức như phát hành báo Thanh Niên, phổ biến tài liệu lý luận, xây dựng các nhóm học tập bí mật và tổ chức các hội tương tế trong giới công nhân, nông dân. Nhờ đó, chủ nghĩa Mác - Lênin từng bước được truyền bá rộng rãi vào Việt Nam, góp phần nâng cao trình độ giác ngộ chính trị của phong trào công nhân và phong trào yêu nước tạo nên sự thống nhất về nhận thức trong đội ngũ cán bộ cách mạng.
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là tổ chức đầu tiên kết hợp một cách có hệ thống giữa lý luận cách mạng vô sản với phong trào yêu nước. Hội đã tập hợp lực lượng cách mạng và chuẩn bị những tiền đề căn bản cho sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam, tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Thông qua quá trình đào tạo cán bộ, xây dựng cơ sở tổ chức và truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, Hội đã tạo ra đội ngũ chính trị có năng lực lãnh đạo phong trào cách mạng. Sự phát triển mạnh mẽ của Hội trong những năm 1925 - 1929 cũng đã làm xuất hiện nhu cầu khách quan phải thành lập một chính đảng cộng sản ở Việt Nam, trên cơ sở đó đã dẫn tới sự ra đời của các tổ chức cộng sản, năm 1929 và Đảng Cộng sản Việt Nam, đầu năm 1930. Vì vậy, xét trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên không chỉ là một trong những tổ chức tiền thân về mặt tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam mà còn là môi trường trực tiếp hình thành đội ngũ cán bộ, đường lối và phương thức hoạt động của chính đảng cách mạng sau này.
2.2. Giá trị lịch sử
Giá trị về tư tưởng
Trước năm 1925, các phong trào yêu nước ở Việt Nam tuy giàu lòng yêu nước song thiếu một nền tảng lý luận vững chắc và chiến lược rõ ràng để dẫn dắt quần chúng. Các cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám hay các hoạt động của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh… đều lần lượt thất bại. Từ khi thành lập (năm 1925), Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã xác định công tác huấn luyện lý luận chính trị là nhiệm vụ trung tâm. Từ năm 1925 đến năm 1927, Hội đã đào tạo được 75 chiến sĩ cách mạng, các lớp đào tạo này được tổ chức bài bản, có giáo trình, tài liệu, trong đó nổi bật là tác phẩm Đường Kách mệnh do Nguyễn Ái Quốc biên soạn, một trong những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người. Nội dung cuốn sách thể hiện rõ quan điểm tư tưởng của Người trong thời kỳ chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức tiến tới thành lập các tổ chức cộng sản và Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời là một trong những văn kiện lý luận quan trọng, đặt cơ sở cho đường lối của cách mạng Việt Nam (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.609). Tác phẩm Đường Kách mệnh còn tổng kết những bài học cơ bản của các cuộc cách mạng trên thế giới, đặc biệt là Cách mạng Tháng Mười Nga và vận dụng sáng tạo vào đường lối cách mạng Việt Nam. Tác phẩm này được ví như “giáo trình chính trị đầu tiên của cách mạng Việt Nam”, trong đó nhấn mạnh vai trò của quần chúng nhân dân, của tổ chức và kỷ luật cách mạng, cũng như mối quan hệ giữa cách mạng dân tộc và cách mạng xã hội. Do đó, giá trị tư tưởng của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên chính là nền tảng lý luận cho cách mạng dân tộc với khẩu hiệu “trước làm cách mạng quốc gia, sau làm cách mạng thế giới”, đặt nền móng cho tư tưởng cách mạng vô sản ở Việt Nam, thông qua việc truyền bá có hệ thống chủ nghĩa Mác - Lênin, từ đó hình thành cơ sở lý luận cho phong trào giải phóng dân tộc và mở ra một định hướng cách mạng đúng đắn, khoa học. Trong lịch sử dân tộc, đây là lần đầu tiên một tổ chức chính trị hoạt động công khai trên lập trường giai cấp công nhân, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm kim chỉ nam.
Điểm đặc biệt của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên là kết hợp chặt chẽ giữa lý luận tiên tiến và thực tiễn cách mạng của dân tộc Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc không truyền bá một cách rập khuôn, máy móc chủ nghĩa Mác - Lênin mà chủ động “Việt hóa” hệ thống lý luận này, biến nó thành công cụ tư duy phù hợp với đặc điểm lịch sử, xã hội và văn hóa của Việt Nam. Cách mạng giải phóng dân tộc theo chủ nghĩa Mác - Lênin có nghĩa là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, Người khẳng định “Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh phúc” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.496). Đó là sự phát triển độc lập và sáng tạo của lý luận, tư duy độc lập dân tộc mang tính quốc tế “vì hòa bình thế giới, vì sự tự do và sự no ấm của mọi người, những người bị bóc lột thuộc mọi nòi giống, chúng ta hãy đoàn kết lại và đấu tranh chống áp bức” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.495).
Trong công cuộc đổi mới hiện nay, tình hình thế giới và trong nước có nhiều thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen, việc kết hợp giữa lý luận khoa học và thực tiễn lịch sử, giữa bản sắc dân tộc và xu thế quốc tế, là cơ sở để Việt Nam xây dựng mô hình phát triển bền vững, phù hợp với xu thế của thời đại.
Giá trị về tổ chức
Nếu về giá trị tư tưởng, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tạo nền móng lý luận cho cách mạng Việt Nam, thì giá trị về xây dựng tổ chức bộ máy của Hội là đã tạo ra mô hình tổ chức chính trị kiểu mới có khả năng tập hợp, dẫn dắt và huy động quần chúng một cách hiệu quả. Càng đi sâu vào quần chúng công nông để tuyên truyền cách mạng và gây dựng tổ chức, Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên càng mau chóng trưởng thành. Năm 1928, số hội viên của Hội là 300 người, năm 1929 tăng lên 1.750 người (Thế Tập, 1982, tr.80). Đây là một trong những đóng góp quan trọng đối với cách mạng Việt Nam.
Cuối thập niên 20 của thế kỷ XX, ngoài Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, những tổ chức yêu nước khác của Việt Nam chủ yếu tồn tại dưới dạng tự phát, thiếu cơ cấu tổ chức bài bản, thiếu nguyên tắc kỷ luật và phương pháp hoạt động “các tổ chức, các nhóm chính trị đại diện cho tư tưởng và quyền lợi của giai cấp tư sản và tiểu tư sản, hoặc đã bị quần chúng công kích và xa lánh như Đảng Lập hiến; hoặc đã mau chóng chết yểu mà không một tiếng đáp lại trong quần chúng công nông như Đông Dương Lao động Đảng; hoặc mơ hồ đường lối, chia rẽ trong tổ chức và không có chỗ dựa trong nhân dân lao động như Việt Nam Quốc dân Đảng” (Nguyễn Khánh Toàn, 2004, tr.307). Trong khi đó, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được Nguyễn Ái Quốc thành lập theo mô hình tổ chức của các Đảng Cộng sản kiểu mới mà Lênin đã chỉ ra, nhấn mạnh tính tập trung, kỷ luật, bí mật và sự gắn bó mật thiết với quần chúng lao động. Hội được xây dựng theo mô hình tổ chức thống nhất trong cả nước gồm 5 cấp, so với các tổ chức cách mạng cùng thời, Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên có một hệ thống tổ chức cách mạng rộng lớn nhất, đạt tới quy mô toàn quốc (Phạm Xanh, 2014, tr.360-361). Hệ thống tổ chức này thể hiện tính chuyên nghiệp, phân công nhiệm vụ rõ ràng, tạo điều kiện cho hoạt động cách mạng phát triển sâu rộng và bền vững. Không chỉ tổ chức theo chiều dọc, Hội còn rất chú trọng đến việc phát triển theo chiều sâu thông qua công tác huấn luyện, xây dựng chi bộ bí mật, phát triển đảng viên nòng cốt, từ đó tạo ra mạng lưới cơ sở cách mạng rộng khắp, linh hoạt và thích ứng trong điều kiện hoạt động bí mật.
Cùng với việc hoàn thiện bộ máy tổ chức, Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên triển khai thực hiện nhiều phương thức hoạt động mới, hiệu quả. Trong đó, Hội đã sử dụng báo chí, tác phẩm cách mạng để tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam một cách hiệu quả. Đầu tiên là báo Thanh niên (1925) với 208 số, tiếp theo là các tờ Công nông, Lính cách mạng tập trung vào những đối tượng vận động cụ thể. Đặc biệt là tác phẩm Đường cách mệnh (1927) đã chỉ ra con đường cách mạng của Việt Nam, được xem là cuốn sách gối đầu giường của các thế hệ các nhà cách mạng đầu tiên theo khuynh hướng vô sản. Đồng thời, Hội tổ chức đào tạo, trực tiếp mở các lớp huấn luyện cán bộ và gửi thanh niên yêu nước tới các trung tâm đào tạo quốc tế để đào tạo như Trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản ở Liên Xô và Trường Quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc) để học tập, chuẩn bị về lực lượng chính trị và quân sự cho cách mạng.
Giá trị về đào tạo cán bộ cách mạng
Trong bất kỳ cuộc cách mạng hay quá trình phát triển nào, yếu tố con người luôn giữ vai trò trung tâm và quyết định. Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc không chỉ là một tổ chức chính trị thực hiện truyền bá lý luận cách mạng mà còn là một trường học cách mạng - nơi đào tạo đội ngũ cán bộ nòng cốt cho cách mạng Việt Nam góp phần hình thành mô hình phát triển con người giàu lý tưởng, vững lý luận, gắn bó với quần chúng và sẵn sàng dấn thân vì sự nghiệp độc lập dân tộc.
Ngay từ khi thành lập, một trong những hoạt động nổi bật và ưu tiên hàng đầu của Hội là công tác đào tạo cán bộ. Hội vừa mở lớp trực tiếp huấn luyện, đào tạo, vừa gửi cán bộ ra nước ngoài (Liên Xô, Trung Quốc) học tập. Trong đó, các lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu (Trung Quốc) được tổ chức bài bản, nghiêm túc, được coi là “cái nôi đào tạo cán bộ cách mạng đầu tiên” cho cách mạng Việt Nam. Nội dung đào tạo không chỉ bao gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, mà còn bao hàm các vấn đề thực tiễn như phương pháp vận động quần chúng, tổ chức phong trào, hoạt động bí mật. Tác phẩm Đường Kách mệnh của Nguyễn Ái Quốc là một văn kiện lý luận, là cẩm nang đào tạo con người cách mạng với những yêu cầu khắt khe về đạo đức, tác phong và kỷ luật: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản” (Hồ Chí Minh, 2011b, tập 12. tr.30). Điều đó, khẳng định lý tưởng cách mạng không thể tách rời sự trưởng thành về nhân cách và bản lĩnh của người cán bộ. Những cán bộ sau khi được đào tạo đã trở về nước hoạt động, hình thành lực lượng nòng cốt tổ chức các phong trào công nhân, nông dân, thanh niên trong cả nước. Nhiều người trong số họ sau này trở thành lãnh đạo xuất sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam như Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, … Điều đó cho thấy, mô hình “vừa học, vừa làm”, “đào tạo gắn với thực tiễn” là phương thức hiệu quả và tiên tiến, đặc biệt trong điều kiện phong trào cách mạng đang bị áp bức. Đây là bước chuyển căn bản từ những người yêu nước sang thành người chiến sĩ cách mạng. Do đó, đào tạo con người cách mạng là điều kiện tiên quyết để xây dựng nền tảng chính trị vững chắc của cách mạng.
Giá trị quốc tế
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ra đời tại Quảng Châu, trung tâm của phong trào cách mạng châu Á lúc bấy giờ, nơi tập hợp nhiều tổ chức cách mạng từ các nước bị áp bức như Triều Tiên, Ấn Độ, Indonesia… Dưới ảnh hưởng của Quốc tế Cộng sản và quan điểm cách mạng vô sản toàn thế giới của chủ nghĩa Mác-Lênin, Hội đã xác định rõ rằng Cách mạng Việt Nam không thể tách rời khỏi phong trào cách mạng thế giới. Chính vì thế, Hội đã xác lập mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức cách mạng quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ về lý luận, kinh nghiệm và cả vật chất từ các lực lượng tiến bộ toàn cầu. Điều đó được cụ thể hóa trong Chính cương của Hội đó là đấu tranh vì một Việt Nam độc lập, đồng thời góp phần vào sự nghiệp giải phóng các dân tộc bị áp bức trên thế giới.
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên không chỉ có ý nghĩa đối với phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam mà còn phản ánh sự lan tỏa của chủ nghĩa Mác - Lênin và ảnh hưởng của phong trào cộng sản, công nhân quốc tế đối với các dân tộc thuộc địa. Thông qua hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và mạng lưới liên lạc cách mạng ở nước ngoài, đặc biệt là tại Trung Quốc, Hội góp phần kết nối phong trào yêu nước Việt Nam với xu hướng đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân đang phát triển trên thế giới. Việc truyền bá lý luận cách mạng, đào tạo cán bộ và xây dựng tổ chức đã góp phần thúc đẩy quá trình chuyển biến từ chủ nghĩa yêu nước sang khuynh hướng cách mạng vô sản ở Việt Nam, đồng thời bổ sung kinh nghiệm thực tiễn cho phong trào đấu tranh giành độc lập tại các nước thuộc địa.
3. Kết luận
Sự ra đời của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Dưới sự lãnh đạo, chỉ dẫn của Nguyễn Ái Quốc, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã từng bước đẩy mạnh việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước tiến tới hình thành các tổ chức cộng sản và Đảng Cộng sản Việt Nam.
Giá trị lịch sử của Hội trước hết thể hiện ở vai trò truyền bá tư tưởng cách mạng vô sản vào Việt Nam. Thông qua công tác tuyên truyền, xuất bản báo chí và huấn luyện chính trị, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên góp phần tạo ra những chuyển biến trong nhận thức và định hướng hoạt động cách mạng đối với những người yêu nước Việt Nam, nhất là trong một bộ phận thanh niên, đồng thời thúc đẩy sự gắn kết giữa lý luận cách mạng với thực tiễn đấu tranh dân tộc. Trên phương diện tổ chức, việc xây dựng hệ thống tổ chức thống nhất, phát triển hội viên và triển khai các hình thức hoạt động phù hợp với điều kiện Việt Nam đã tạo điều kiện mở rộng ảnh hưởng của khuynh hướng cách mạng vô sản. Đặc biệt, công tác đào tạo cán bộ không chỉ cung cấp lực lượng nòng cốt cho hoạt động của Hội mà còn góp phần hình thành đội ngũ có khả năng đảm nhiệm những nhiệm vụ chính trị mới trong giai đoạn tiếp theo của cách mạng Việt Nam. Bên cạnh những đóng góp về tư tưởng, tổ chức và cán bộ, hoạt động của Hội còn cho thấy mối liên hệ giữa cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng quốc tế trong những năm 20 của thế kỷ XX. Việc lựa chọn Quảng Châu làm địa bàn hoạt động, tiếp nhận những ảnh hưởng lý luận từ phong trào cách mạng thế giới và tổ chức đào tạo cán bộ đã tạo thêm điều kiện thuận lợi đối với quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng ở Việt Nam. Nghiên cứu Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên không chỉ góp phần làm sáng tỏ một tổ chức có vị trí quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam giai đoạn 1925 - 1930, mà còn thấy được sự chuyển biến về tư tưởng và quá trình chuẩn bị những điều kiện lịch sử cho bước phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Đảng Cộng sản Việt Nam - Ban Chấp hành Trung ương. (1977). Các tổ chức tiền thân của Đảng. Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương xuất bản
Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương. (2000). Lịch sử Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925 - 1930). Nxb. Chính trị Quốc gia. Hà Nội
Ban Nghiên Cứu Văn Sử Địa. (1957). Tài liệu tham khảo lịch sử cách mạng cận đại Việt Nam. Tập 2, 3, 4, 5. Nxb. Văn Sử Địa
Đảng Cộng sản Việt Nam. (2002). Văn kiện Đảng Toàn tập. Tập 1 (1924 - 1930). Nxb. Chính trị Quốc gia. Hà Nội
Hồ Chí Minh. (2011a). Toàn tập. Tập 2 (1924-1929). Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật
Hồ Chí Minh. (2011b). Toàn tập. Tập 12 (1959-1960). Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật
Hồi ký của đồng chí Tôn Đức Thắng và đồng chí Phạm Hùng. Báo Thống nhất ngày 13-5-1960
Lê Duẩn. (1960). Một vài đặc điểm của cách mạng Việt Nam. Nxb. Sự thật
Lê Duẩn. (1960). Chủ nghĩa Lênin và cách mạng Việt Nam. Nxb. Sự thật
Nguyễn Khánh Toàn. (1975). “Kỷ niệm 50 năm “Bản án chế độ thực dân Pháp” - một sự kiện lịch sử, một nhát cuốc đầu tiên đào mồ chôn chủ nghĩa thực dân”. Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, số 161 (tháng 3-4)
Nguyễn Khánh Toàn. (2004). Lịch sử Việt Nam. Tập II (1858 - 1945). Nxb. Khoa học xã hội. Hà Nội
Nguyễn Thành. (1985). Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội. Nxb. Thông tin lý luận. Hà Nội
Trần Thuận (chủ biên). (2014). Thái độ của sĩ phu Việt Nam thời tiếp xúc Đông - Tây (từ thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XX). Nxb. Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh
Thế Tập. (1982). “Đồng chí Nguyễn Ái Quốc với việc thành lập Đảng ta”, Tạp chí Cộng sản, số 5
Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh - Ban Tuyên giáo Trung ương. (2012). Chủ tịch Hồ Chí Minh - Hành trình tìm đường cứu nước. Nxb. Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh
Nguyễn Phan Quang. (2000). Việt Nam cận đại - những sử liệu mới. Nxb. Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh.