Lời Ban Biên tập: Nhân dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 – 30-4-2025), ngày 23-4-2025, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề: “50 năm thống nhất đất nước: Vai trò kiến tạo của ngoại giao trong lịch sử và hiện tại”. Đồng chí Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam dự, có bài phát biểu quan trọng, nhấn mạnh vai trò và những đóng góp to lớn của ngoại giao Việt Nam trong kiến tạo hòa bình, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; khẳng định Việt Nam luôn nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, sẵn sàng, chủ động đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của thế giới.
Tạp chí Lịch sử Đảng trân trọng trích đăng bài phát biểu của Chủ tịch nước Lương Cường. (theo bài đăng trên Báo Nhân Dân số 25365, ngày 24-4-2025). Đầu đề do Ban Biên tập đặt.

Tóm tắt: Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức sâu sắc về sức mạnh của quần chúng nhân dân, chủ trương thành lập, mở rộng Mặt trận để tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh toàn dân trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do, thống nhất đất nước. Trong quá trình tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam những năm 1954-1975, Đảng đã lãnh đạo thành lập Mặt trận Tổ quốc ở miền Bắc và Mặt trận Dân tộc Giải phóng ở miền Nam nhằm tập hợp, đoàn kết nhân dân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trên cả hai miền. Từ năm 1968, Đảng lãnh đạo thành lập Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình ở các đô thị miền Nam. Sau khi thành lập, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình cùng với Mặt trận Dân tộc Giải phóng đã tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh tổng hợp của nhân dân ở cả nông thôn, miền núi và đô thị tích cực đấu tranh, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước năm 1975.

Từ khóa: Đảng Cộng sản Việt Nam; mặt trận; đấu tranh chính trị; giải phóng miền Nam

Tóm tắt: Cách đây 50 năm, Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 đã kết thúc thắng lợi sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kéo dài 21 năm (1954-1975), giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Thắng lợi đó “…mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc ta như một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người và đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc”1. Đại thắng mùa Xuân 1975 đã để lại nhiều bài học quý đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong đó, bài học về ý chí và sức mạnh Việt Nam là vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Từ khóa: Bài học về ý chí và sức mạnh Việt Nam; sau 50 năm đất nước thống nhất

Cách đây 50 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Thắng lợi đó “... mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc ta như một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người, và đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc”1. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 đã để lại cho chúng ta những thành quả quý báu cùng những bài học có giá trị trường tồn, mà một trong những bài học đó là kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Bài học này rất cần được tiếp tục nghiên cứu, vận dụng vào xây dựng, phát triển đất nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ khoá: Đại thắng mùa Xuân 1975; sức mạnh dân tộc; sức mạnh thời đại

Tóm tắt: Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là thành quả vĩ đại của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, của khát vọng độc lập, tự do và thống nhất non sông, được hình thành, tôi luyện từ hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, được phát triển đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 mang ý nghĩa lịch sử và tầm vóc thời đại sâu sắc.

Từ khóa: Đại thắng mùa Xuân năm 1975; ý nghĩa lịch sử; tầm vóc thời đại

Tóm tắt: Trong cách mạng giải phóng dân tộc cũng như chiến tranh giải phóng, giữ vững nền độc lập, sự lãnh đạo tài tình của Đảng giữ vai trò quyết định, trong đó việc tận dụng thời cơ thuận lợi để nhanh chóng tiến tới thắng lợi cuối cùng. Bài viết làm rõ Đảng lãnh đạo chớp thời cơ tiến hành trong Tổng khởi nghĩa trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 và trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.

Từ khóa: Nghệ thuật lãnh đạo; chớp thời cơ; giải phóng dân tộc; chiến tranh giải phóng

Tóm Tắt: Thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử là một mốc son chói lọi, một trang sử huy hoàng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, mở ra một kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên độc lập, thống nhất, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thắng lợi này là do những quyết sách đúng đắn trong chỉ đạo chiến lược của Đảng, mở đầu bằng quyết định mở Chiến dịch Tây Nguyên, thể hiện tầm nhìn và sự chỉ đạo chiến lược xuất sắc của Đảng, tạo tiền đề cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Từ khóa: Chiến dịch Tây nguyên; tầm nhìn chiến lược của Đảng

Tóm tắt: Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trở thành biểu tượng của ý chí và sức mạnh của một dân tộc có bản lĩnh và bản sắc văn hóa, quyết tâm đoàn kết đấu tranh vì độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc. Chiến thắng đó đã được thế giới ghi nhận như một sự kiện lịch sử trọng đại của thế kỷ XX và đưa vị thế của dân tộc Việt Nam lên tầm cao mới trên trường quốc tế. Bên cạnh những quan điểm khách quan về cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam, vẫn còn nhiều quan điểm lạc lõng, sai trái, thù địch, xuyên tạc lịch sử, làm giảm ý nghĩa thắng lợi của cuộc kháng chiến.

Từ khóa: Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; chiến tranh chính nghĩa

Tóm tắt: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, hiền tài mạnh thì nước thịnh, hiền tài yếu thì nước suy. “Quốc gia hưng vong, sĩ phu hữu trách”. Đó là tổng kết về vai trò và trách nhiệm của trí thức trong lịch sử. Lãnh đạo cách mạng Việt Nam, qua các thời kỳ, Đảng đều đặc biệt đề cao và phát huy vai trò của trí thức, góp phần vào thắng lợi của cách mạng. Trong công cuộc đổi mới, đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước. Bài học đúc rút là: đoàn kết, đánh giá đúng, phát huy cao nhất vai trò của trí thức trong sự nghiệp cách mạng; chủ động đào tạo, xây dựng đội ngũ trí thức; những người trí thức nêu cao trách nhiệm trước đất nước, dân tộc.

Từ khóa: Trí thức; đội ngũ trí thức Việt Nam; Đảng lãnh đạo

Tóm tắt: Trải qua 18 năm tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân Việt Nam đã buộc đế quốc Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris về “Chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam” ngày 27-1-1973. Kể từ đây, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam bước vào giai đoạn mới, tiến lên thực hiện mục tiêu chiến lược giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Để hoàn thành mục tiêu chiến lược này, nhất thiết phải tạo thế, tạo lực và thời cơ cho cách mạng miền Nam; do đó, Đảng đã quyết định thành lập các quân đoàn chủ lực, tạo ra lực lượng quân sự có sức cơ động nhanh, hỏa lực mạnh, khả năng đột kích lớn, đáp ứng các chiến dịch tiến công binh chủng hợp thành quy mô lớn để kết thúc chiến tranh, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Từ khoá: Quân đoàn chủ lực; góp phần thắng lợi; kháng chiến chống Mỹ, cứu nước