Toàn cảnh Hội thảo khoa học "Đồng chí Phạm Hữu Lầu với cách mạng Việt Nam"

Nhằm làm rõ hơn thân thế, sự nghiệp và đóng góp to lớn của đồng chí Phạm Hữu Lầu đối với Đảng và cách mạng Việt Nam; phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ sưu tầm tư liệu, biên soạn tiểu sử đồng chí Phạm Hữu Lầu, một trong những Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương đầu tiên của Đảng, ngày 19-12-2025, tại phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Tỉnh ủy Đồng Tháp tổ chức Hội thảo khoa học: “Đồng chí Phạm Hữu Lầu với cách mạng Việt Nam”. PGS, TS Trần Trọng Thơ, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và đồng chí Phạm Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Đồng Tháp đồng chủ trì Hội thảo.
Dự hội thảo có đại diện các sở, ban, ngành tỉnh Đồng Tháp; các nhà khoa học của Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đại diện Hội Khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Tháp, Cà Mau, An Giang; đại diện một số trường THPT, THCS tỉnh Đồng Tháp…
Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS, TS Trần Trọng Thơ nhấn mạnh: Đồng chí Phạm Hữu Lầu, tức Lộ (1906-1959) là người con ưu tú, người đảng viên cộng sản đầu tiên của tỉnh Đồng Tháp. Từ khi tham gia các hoạt động yêu nước năm 1923, khi mới 17 tuổi, trở thành người cộng sản năm 1929 cho đến lúc tạ thế vào ngày 16-12-1959, đồng chí đã đảm trách những cương vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và có nhiều đóng góp to lớn cho cách mạng Việt Nam trong thời kỳ vận động thành lập Đảng, thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, đồng chí là tấm gương mẫu mực về đức tính khiêm tốn và tình thương yêu đồng bào, đồng chí; về tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, lấy phụng sự Tổ quốc và nhân dân làm lẽ sống. Ghi nhận những đóng góp to lớn của đồng chí Phạm Hữu Lầu với cách mạng Việt Nam, tháng 5-2024, Bộ Chính trị đã công nhận đồng chí Phạm Hữu Lầu là lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam.
Hội thảo đã nhận được 30 báo cáo, tham luận khoa học của các chuyên gia, nhà nghiên cứu đến từ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và một số cơ quan khoa học ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Trên cơ sở khách quan, khoa học, các tham luận đã tập trung làm rõ những nội dung: Ảnh hưởng của truyền thống gia đình, quê hương Đồng Tháp đối với sự hình thành nhân cách và chí hướng cách mạng của đồng chí Phạm Hữu Lầu. Dấu mốc đầu tiên trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Phạm Hữu Lầu là sự kiện đồng chí tham gia Hội Việt Nam cách mạng thanh niên vào tháng 9-1928. Tháng 9-1929, đồng chí đi “vô sản hoá” ở Đềpô xe lửa Dĩ An rồi trở thành một trong những đảng viên An Nam Cộng sản Đảng đầu tiên ở Nam Kỳ, được bầu vào Ban Chỉ đạo lâm thời của An Nam Cộng sản Đảng (cuối năm 1929). Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, từ tháng 2 đến tháng 7-1930, đồng chí là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ tháng 7-1930 đến năm 1936, đồng chí bị thực dân Pháp bắt rồi đày ra Côn Đảo và được trả tự do năm 1936. Từ năm 1936 đến năm 1939, đồng chí Phạm Hữu Lầu hoạt động tích cực trong phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, tham gia công tác báo chí của Đảng. Từ năm 1940 đến năm 1945, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo lần thứ hai.
Hai lần bị đày ra Côn Đảo (1931–1936), và (1940–1945), đồng chí luôn thể hiện khí phách của người cộng sản kiên trung, không khuất phục trước sự dụ dỗ và tra tấn dã man của kẻ thù, kiên quyết bảo vệ tổ chức Đảng, đồng thời tích cực tham gia xây dựng chi bộ nhà tù, tổ chức học tập lý luận, rèn luyện ý chí chiến đấu cho những tù chính trị. Các tham luận khẳng định, chính trong môi trường khắc nghiệt ấy, phẩm chất cách mạng của đồng chí Phạm Hữu Lầu càng được tôi luyện, góp phần biến nhà tù đế quốc thành “trường học cộng sản”, đào tạo nhiều cán bộ ưu tú cho Đảng.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đồng chí Phạm Hữu Lầu trở về với cách mạng, được giao trách nhiệm Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc. Khi Pháp trở lại chiếm Sa Đéc (25-1-1946), đồng chí cùng tập thể Tỉnh ủy lãnh đạo, tổ chức các phòng tuyến chiến đấu, ngăn chặn kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp. Tháng 4 - 1946, đồng chí được giao làm Chủ nhiệm Việt Minh, sau đó làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến - Hành chính tỉnh Sa Đéc. Cuối năm 1949, đồng chí tham gia Khu ủy khu VIII, tham gia Ủy ban Kháng chiến - Hành chính Nam bộ. Tháng 5 - 1951, đồng chí làm Phó Bí thư Phân Liên khu ủy miền Đông, kiêm ủy viên Ủy ban Kháng chiến - Hành chính Phân Liên khu miền Đông, phụ trách vùng Đồng Tháp Mười, Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho. Tháng 4 - 1952, đồng chí được phân công làm ủy viên Ủy ban Kháng chiến - Hành chính Nam Bộ; Giám đốc Công An Nam Bộ, phụ trách công tác thương binh và cựu binh đến năm 1954. Trên mỗi cương vị, đồng chí đều thể hiện năng lực tổ chức, lãnh đạo sắc bén, gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân, góp phần giữ vững và phát triển phong trào kháng chiến ở Nam Bộ.
Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, sau khi đồng chí Lê Duẩn ra miền Bắc nhận nhiệm vụ mới, đồng chí Phạm Hữu Lầu giữ cương vị là người đứng đầu Xứ ủy Nam Bộ. Đồng chí đã cùng tập thể Xứ ủy chèo lái “con thuyền” cách mạng miền Nam vượt qua những năm tháng vô cùng khó khăn, trước chính sách “tố cộng, diệt cộng” khốc liệt của kẻ thù. Bên cạnh đó, đồng chí còn có những đóng góp vào quá trình hình thành đường lối cách mạng miền Nam trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương, tạo bước ngoặt cho cách mạng miền Nam. Do ảnh hưởng của những năm tháng bị địch tù đày, đồng chí lâm bệnh nặng và mất ngày 16-12-1959.


Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Trong suốt cuộc đời cách mạng của mình, đồng chí phạm Hữu Lầu là một tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, hết lòng vì nhân dân, sống giản dị, khiêm tốn, giàu tình thương yêu đồng chí, đồng bào. Một số tham luận kể lại những câu chuyện đồng chí Phạm Hữu Lầu từ chối ra Bắc chữa bệnh, ở lại miền Nam cùng tập thể Xứ ủy Nam Bộ lãnh đạo phong trào cách mạng miền Nam trong điều kiện cực kỳ khó khăn, ác liệt. Hình ảnh người lãnh đạo cấp cao đội nón lá, chèo xuồng đi “thăm nghèo, hỏi khổ” được nhân dân Nam Bộ truyền tụng như minh chứng sinh động cho đạo đức cách mạng trong sáng của đồng chí Phạm Hữu Lầu.
Bên cạnh việc khẳng định những đóng góp to lớn của đồng chí Phạm Hữu Lầu, hội thảo cũng nêu ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ. Đó là, một số chi tiết về thời gian, chức danh cụ thể trong giai đoạn đồng chí giữ cương vị đứng đầu Xứ ủy Nam Bộ; những hoạt động của đồng chí trên lĩnh vực báo chí cách mạng; vai trò của đồng chí trong các tổ chức mặt trận và công tác đón tiếp khu tập kết 300 ngày…
Phát biểu tổng kết Hội thảo, đồng chí Phạm Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Đồng Tháp khẳng định: Hội thảo khoa học “Đồng chí Phạm Hữu Lầu với cách mạng Việt Nam” đã đạt được mục tiêu đề ra, làm sáng rõ cuộc đời hoạt động cách mạng và những cống hiến to lớn của một nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng. Kết quả hội thảo không chỉ có giá trị về mặt khoa học, mà còn có ý nghĩa thiết thực trong công tác giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức và nhân cách cho cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ hôm nay;  đồng thời phục vụ  việc biên soạn tiểu sử đồng chí Phạm Hữu Lầu, góp phần gìn giữ và phát huy tinh thần yêu nước, cách mạng giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ đảng viên và nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ ngày nay.