Tổng thuật hội thảo khoa học: “Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (5/1941) Tầm nhìn chiến lược của Đảng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước”

Ngày 18-5-2026, tại tỉnh Cao Bằng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Tỉnh ủy Cao Bằng tổ chức Hội thảo khoa học “Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (5/1941): Tầm nhìn chiến lược của Đảng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước”. Hội thảo là hoạt động mở đầu của chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; thiết thực chào mừng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại; kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước; 85 năm Ngày Bác Hồ về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam và kỷ niệm 85 năm Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) với những quyết sách lịch sử soi sáng con đường đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước.

Chủ trì hội thảo có các đồng chí: PGS, TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS Phan Thăng An, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng; đồng chí Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng; PGS,TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và đồng chí Nông Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Cao Bằng.
Dự hội thảo có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn, cùng hơn 400 đại biểu là các nhà khoa học, nhà nghiên cứu thuộc các cơ quan: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Tạp chí Cộng sản; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Viện Chiến lược và Lịch sử quân sự Việt Nam, Bộ Quốc phòng; Cục Khoa học, chiến lược và Lịch sử công an, Bộ Công an; Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội); Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa; các cơ quan báo chí, truyền thông; đại biểu của tỉnh Cao Bằng có các đồng chí nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Cao Bằng qua các thời kỳ; Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh; đại diện các đảng uỷ trực thuộc Tỉnh uỷ; lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh Cao Bằng; cán bộ, chiến sỹ, đoàn viên các lực lượng: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, Tỉnh Đoàn Thanh niên; lãnh đạo và cán bộ, giảng viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong và đặc biệt là sự có mặt của đại diện thân nhân gia đình một số đại biểu dự Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941), thân nhân các đồng chí cách mạng tiền bối.
Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) là biểu tượng sinh động của tư duy độc lập, tự chủ, bản lĩnh chính trị và năng lực vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn Việt Nam của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ Hội nghị lịch sử ấy, cách mạng Việt Nam đã có bước chuyển mang tính quyết định: Từ đấu tranh từng phần sang chuẩn bị tổng khởi nghĩa; từ phân tán lực lượng sang xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; từ khát vọng độc lập trở thành sức mạnh cách mạng hiện thực của toàn dân. Những quyết sách được thông qua tại Hội nghị đã trực tiếp mở đường cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam - kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

 
Phát biểu khai mạc và chào mừng Hội thảo, TS Phan Thăng An, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng khẳng định, đóng góp quan trọng nhất của Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì là đã phân tích, đánh giá chính xác bối cảnh lịch sử; kịp thời bổ sung, phát triển sáng tạo đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam, trong đó, khẳng định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp thiết, hàng đầu của cách mạng Việt Nam. Trên cơ sở đó, Hội nghị đã đề ra những nhiệm vụ quan trọng, cần kíp như: Thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Mặt trận Việt Minh) làm trung tâm đoàn kết, phát triển lực lượng chính trị; quyết định xúc tiến công tác chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, xây dựng và củng cố hệ thống tổ chức Đảng, tích cực chuẩn bị mọi điều kiện đón thời cơ cách mạng; chủ trương xây dựng thể chế chính trị tương lai của đất nước - chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó chính là sự bổ sung, phát triển và hoàn thiện đường lối cách mạng giải phóng dân tộc. Đồng chí Phan Thăng An bày tỏ tin tưởng thông qua Hội thảo, nhiều vấn đề khoa học sẽ được trao đổi, luận giải sâu sắc; nhiều tư liệu, góc nhìn mới sẽ được bổ sung, góp phần làm phong phú hơn nhận thức về sự kiện Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941).
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, cách đây 85 năm, Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) được tổ chức tại Pác Bó, Trường Hà, Hà Quảng, Cao Bằng (nay thuộc xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng), do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã quyết định nhiều vấn đề hệ trọng của cách mạng Việt Nam. Những quyết sách của Hội nghị là sự hoàn chỉnh đường lối cách mạng giải phóng dân tộc của Đảng trên cơ sở kế thừa, phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, qua khảo nghiệm thực tiễn cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng, không chỉ đánh dấu bước ngoặt của cách mạng Việt Nam mà còn có tác động quyết định đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
 

Tại phiên toàn thể, Hội thảo đã nghe 7 tham luận tập trung trao đổi, luận giải sâu sắc nhiều khía cạnh cốt lõi của Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941), tiếp cận sự kiện không chỉ từ góc độ lịch sử mà còn từ phương diện lý luận và thực tiễn đương đại.
Trình bày tham luận tại Hội thảo, PGS, TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định: việc đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu là một quyết định mang tính lịch sử, phản ánh sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Thực tiễn đã chứng minh rằng khi quyền lợi dân tộc bị đe dọa thì độc lập dân tộc phải trở thành mục tiêu tối thượng, bởi chỉ trên nền tảng độc lập ấy mới có điều kiện thực hiện những mục tiêu xã hội sâu rộng hơn.
Đồng chí Nông Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Cao Bằng trình bày tham luận: “Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ Tám (5/1941) với thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945”, khẳng định: Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là kết quả từ những quyết sách lịch sử của Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941).
PGS, TS Trịnh Thị Hồng Hạnh, giảng viên cao cấp Viện Lịch sử Đảng, cho rằng: với nhãn quan nhạy bén phân tích tình hình chính trị, kinh tế - xã hội trong nước và cục diện tình hình thế giới, Đảng đã dự báo chuẩn xác thời cơ khởi nghĩa, thúc đẩy quá trình chuẩn bị lực lượng để chớp thời cơ. Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) đã đánh dấu bước tiến đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và để lại những bài học quý báu về đánh giá và chớp thời cơ trong tiến trình cách mạng Việt Nam.
Bên cạnh đó, TS Phạm Minh Thế, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội cũng chia sẻ nhận định: Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) là sự trưởng thành vượt bậc của Đảng về tư duy cách mạng và sự độc lập, tự chủ trong xác định đường lối.
Dưới góc nhìn của người nghiên cứu, tổng kết các vấn đề thực tiễn về công tác xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, PGS, TS Lâm Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nêu rõ: Trong tổng thể những quyết sách lớn tại Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941), nội dung về “Vấn đề Đảng” có giá trị rất sâu sắc, thể hiện tư duy xây dựng Đảng vừa cấp bách, vừa căn cơ, vừa sát thực tiễn cách mạng. Hội nghị đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong hoạt động của Đảng lúc bấy giờ như thiếu cán bộ chỉ đạo, thiếu cán bộ chuyên môn, thành phần vô sản trong Đảng còn ít, phong trào cách mạng phát triển không đều, công tác liên lạc, tuyên truyền, vận động quần chúng còn nhiều khó khăn. Từ đó, Hội nghị đặt ra yêu cầu phải gấp rút đào tạo cán bộ, củng cố tổ chức, phát triển các ngành công tác chuyên môn, tăng cường vận động quần chúng, phát triển phong trào cách mạng rộng khắp và làm cho Đảng đủ năng lực lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi. Những quan điểm, chủ trương ấy không chỉ có giá trị lịch sử, mà còn mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.
Mong muốn khai thác hiệu quả giá trị di sản phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa, góp phần hình thành các sản phẩm đặc trưng của địa phương, đồng chí Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý các di tích quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng nêu bật giá trị lịch sử Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh gắn với Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) và khẳng định, đối với tỉnh Cao Bằng, đặc biệt là xã Trường Hà, định hướng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh có ý nghĩa rất quan trọng, bởi đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trở về lãnh đạo cách mạng, mở ra giai đoạn phát triển mới của cách mạng Việt Nam. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm khẳng định vị trí, vai trò của Trường Hà, Cao Bằng trong hệ thống di sản Hồ Chí Minh của cả nước.
Với tham luận “Vận dụng quan điểm, chủ trương về công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ tại Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (tháng 5/1941) trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tỉnh Cao Bằng hiện nay”, đồng chí Trịnh Thị Ánh Hoa, Tỉnh uỷ viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị Hoàng Đình Giong cho rằng: Bên cạnh việc hoàn chỉnh đường lối giải phóng dân tộc và các vấn đề chiến lược của cách mạng, Hội nghị Trung ương Tám (5/1941) đã đặt việc huấn luyện, đào tạo cán bộ vào tình trạng khẩn thiết. Quan điểm chiến lược về huấn luyện và đào tạo cán bộ tại Hội nghị Trung ương lần thứ Tám (5/1941) là di sản quý báu, đặt nền móng lý luận vững chắc và luôn vẹn nguyên tính thời sự. Thấm nhuần tinh thần của Hội nghị về một nhiệm vụ “gấp rút”, “không thể sao nhãng”, Tỉnh ủy Cao Bằng đã vận dụng sáng tạo di sản này vào thực tiễn địa phương, chuyển hóa những bài học lịch sử thành các chương trình hành động quyết liệt, có trọng tâm qua các nhiệm kỳ.
Tại phiên trao đổi bàn tròn, 5 vị khách mời là các nhà khoa học, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo của các cơ quan Trung ương và địa phương: Đồng chí Nông Hải Pín, nguyên Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng; PGS, TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS, TS Phạm Hồng Tung, nguyên Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đồng chí Sầm Việt An, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Báo và Phát thanh Truyền hình Cao Bằng; PGS,TS Đỗ Xuân Tuất, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Những nội dung trao đổi của các đại biểu đã làm nổi bật vai trò, trí tuệ và sự nhạy bén của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cũng như bản lĩnh, tầm nhìn chiến lược, sự sáng tạo trong những quyết sách lịch sử của Đảng, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và định hình tương lai của đất nước. Những giá trị cốt lõi được xác lập tại Hội nghị không chỉ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thời điểm lịch sử cụ thể của 85 năm trước mà còn để lại những bài học kinh nghiệm quý báu, có giá trị định hướng sâu sắc, lâu dài đối với cách mạng Việt Nam.

Với 46 báo cáo tham luận được gửi đến Hội thảo, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu đã khẳng định Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941) là dấu mốc đặc biệt quan trọng, thể hiện bản lĩnh chính trị, tư duy chiến lược và năng lực lãnh đạo sáng suốt của Đảng trong thời điểm bước ngoặt của dân tộc. Nội dung các tham luận tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính: Thứ nhất, phân tích, đánh giá bối cảnh lịch sử, yêu cầu khách quan của việc tổ chức Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5/1941). Thứ hai, làm rõ những quyết sách lịch sử mang tầm chiến lược của Hội nghị Trung ương Tám (5/1941) và vai trò của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với việc hoàn chỉnh đường lối cách mạng giải phóng dân tộc. Thứ ba, khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của Hội nghị Trung ương Tám trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.