Tạp chí Lịch sử Đảng
Menu

Danh mục Những vấn đề chung 1

Kết hợp xây dựng thực lực với thúc đẩy và đón bắt thời cơ trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bài học đối với công cuộc đổi mới hiện nay

20/07/2026 - 314 lượt xem
Tóm tắt: Năm 1921, trên hành trình xác lập con đường cách mạng Việt Nam, lãnh tụ Hồ Chí Minh1, đã đưa ra một luận điểm, một dự báo: “Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm, khi thời cơ đến. Bộ phận ưu tú có nhiệm vụ thúc đẩy cho thời cơ đó mau đến”2. Dự báo đó đã thành hiện thực: Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công rực rỡ. Thắng lợi đồng thời là bài học về chuẩn bị thực lực mọi mặt, chủ động thúc đẩy và đón bắt thời cơ của Đảng trong lãnh đạo cuộc vận động Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vẫn còn giá trị đối với công cuộc đổi mới hiện nay.

Từ khóa: Kết hợp; xây dựng thực lực; đón bắt thời cơ; Cách mạng Tháng Tám năm 1945; bài học; đổi mới

Nỗ lực ngoại giao vì hòa bình của Việt Nam tại hội nghị Fontainebleau

20/07/2026 - 713 lượt xem
Tóm tắt: Hội nghị Fontainebleau (từ ngày 6-7 đến ngày 10-9-1946) là nỗ lực ngoại giao quan trọng nhằm tìm kiếm một giải pháp chính trị cho quan hệ Việt Nam - Pháp trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và thống nhất lãnh thổ của Việt Nam. Mặc dù hội nghị không đạt được thỏa thuận cuối cùng do lập trường hiếu chiến và tham vọng tái lập ách thống trị của thực dân Pháp, nhưng quá trình đàm phán đã thể hiện nỗ lực của Đảng, Chính phủ trong việc giữ vững nền độc lập non trẻ, tranh thủ thời gian hòa bình, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh lâu dài bảo vệ nền độc lập dân tộc. 80 năm qua, Hội nghị Fontainebleau để lại nhiều bài học sâu sắc về kết hợp đấu tranh chính trị, ngoại giao với bảo vệ lợi ích dân tộc, đồng thời phản ánh khát vọng hòa bình và tinh thần độc lập, tự chủ của Việt Nam trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng.

Từ khóa: Hội nghị Fontainebleau; Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Tạm ước 14-9-1946; quan hệ Việt Nam - Pháp
Ngày nhận bài: 27-5-2026; ngày thẩm định, đánh giá: 13-7-2026; ngày duyệt đăng: 20-7-2026

Từ Hội nghị Trung ương tháng 5-1941 đến quá trình xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam

20/07/2026 - 393 lượt xem
Tóm tắt: Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I (5-1941) đã tạo bước ngoặt quan trọng trong nhận thức về xây dựng Nhà nước Việt Nam, đặt nền tảng để tiến tới thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1945. Từ Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đến Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều nhất quán theo định hướng nhà nước kiểu mới - của dân, do dân, vì dân, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân và nhà nước phục vụ lợi ích nhân dân.
Từ khóa: Phát triển nhận thức; xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; Hội nghị Trung ương 8; Đại hội XIV

Ngày nhận bài: 21-5-2026; ngày thẩm định, đánh giá: 13-7-2026; ngày duyệt đăng: 20-7-2026

Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam - Biểu tượng của khối đoàn kết toàn dân tộc

18/06/2026 - 1.503 lượt xem
Tóm tắt: Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Hội Liên Việt), được thành lập ngày 29-5-1946, dưới sự chỉ đạo của Đảng và sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sự ra đời của Hội là một sự kiện chính trị quan trọng, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, đảng phái cùng nhau đấu tranh giữ vững độc lập dân tộc, đối phó với âm mưu chia rẽ của kẻ thù, góp phần tăng thêm sức mạnh cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Bài viết nghiên cứu làm rõ hoàn cảnh ra đời, vai trò và hoạt động của Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam, từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm.
Từ khóa: Đại đoàn kết toàn dân tộc; Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam; bài học kinh nghiệm

THE VIETNAM NATIONAL UNITY LEAGUE - A SYMBOL OF GREAT NATIONAL UNITY
Abstract: The Vietnam National Unity League (commonly known as the Liên Việt), established on May 29, 1946, under the direction of the Communist Party and at the initiative of President Hồ Chí Minh, was an important political event. It represented a significant expansion of the great national unity bloc, successfully foiling the enemy’s divisive tactics aimed at splitting the nation and social classes, thereby further strengthening the resistance against French colonial invasion. This article clarifies the historical context of its founding, its role and activities, and draws several valuable lessons and experiences.
Keywords: Great national unity; Vietnam National Unity League (Liên Việt); lessons learned

Ngày nhận: 23-3-2026; ngày thẩm định, đánh giá: 25-5-2026; ngày duyệt đăng: 10-6-2026

Đảng bộ Liên khu V lãnh đạo phát triển chiến tranh du kích chống càn quét, bình định của thực dân Pháp (1951-1952)

17/06/2026 - 531 lượt xem
Tóm Tắt: Trong những năm 1951-1952, thực dân Pháp đẩy mạnh thực hiện Kế hoạch De Lattre de Tassigny với trọng tâm là các hoạt động càn quét, bình định nhằm giành đất, giành dân, phá hoại các căn cứ và vùng du kích ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, phong trào kháng chiến trên địa bàn đứng trước nhiều khó khăn, thử thách. Trên cơ sở quán triệt đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Đảng, Đảng bộ Liên khu V đã tập trung lãnh đạo phát triển chiến tranh du kích, nhằm chống phá hiệu quả các cuộc càn quét, bình định của địch. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Liên khu V, quân và dân Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã kiên cường bám đất, bám dân, giữ vững và mở rộng nhiều khu du kích, từng bước làm thất bại âm mưu bình định của thực dân Pháp, bảo vệ vùng tự do, tạo thế và lực cho cuộc kháng chiến.

Từ khóa: Đảng bộ Liên khu V; Nam Trung Bộ; Tây Nguyên; chiến tranh du kích; chống càn quét; chống bình định; kháng chiến chống thực dân Pháp

Ngày nhận: 27-5-2026; Ngày thẩm định, đánh giá: 5-6-2026 ; Ngày duyệt đăng: 16-6-2026

Trung ương Cục miền Nam lãnh đạo công tác dân vận (1969-1975)

12/06/2026 - 642 lượt xem
Tóm tắt: Trong những năm 1969-1975, trên cơ sở quán triệt chủ trương của Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam đã tập trung lãnh đạo thực hiện tốt công tác dân vận ở cả vùng giải phóng, vùng tranh chấp và đô thị. Trong đó, thông qua công tác dân vận đã vận động được các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia các phong trào cách mạng như phong trào “giành dân, giữ dân”, “bám đất, bám dân”, đấu tranh chống bình định, góp phần giữ vững và mở rộng vùng giải phóng, củng cố hệ thống chính quyền cách mạng, phát triển thế và lực tiến tới Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giành thắng lợi trọn vẹn. Bài viết tập trung làm rõ chủ trương của Trung ương Đảng và Trung ương Cục miền Nam về công tác dân vận; phân tích những kết quả nổi bật, đồng thời đúc kết một số kinh nghiệm lịch sử có giá trị đối với công tác dân vận hiện nay.
Từ khóa: Trung ương Cục miền Nam; công tác dân vận; kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; cách mạng miền Nam; 1969-1975
Ngày nhận: 31-10-2025; Ngày thẩm định, đánh giá: 25-5-2026 ; Ngày duyệt đăng: 12-6-2026

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941) nhận định thời cuộc, nắm bắt thời cơ, chuẩn bị lực lượng cho cách mạng giải phóng dân tộc

29/05/2026 - 2.248 lượt xem
Tóm tắt: Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 (5-1941) là một dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình hoàn thiện đường lối cách mạng giải phóng dân tộc của Đảng Cộng sản Đông Dương. Trên cơ sở phân tích tình hình quốc tế và trong nước, Hội nghị đã đưa ra những nhận định khoa học, nhạy bén về thời cuộc, dự báo đúng xu hướng phát triển của chiến tranh và khả năng xuất hiện thời cơ cách mạng. Dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị xác định: giải phóng dân tộc là nhiệm vụ trung tâm, cấp bách của cách mạng Việt Nam; đồng thời chủ trương tích cực chuẩn bị mọi điều kiện về chính trị, tổ chức, lực lượng vũ trang, căn cứ địa và công tác xây dựng Đảng nhằm chủ động đón thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền. Những quyết sách chiến lược của Hội nghị không chỉ thể hiện sự phát triển vượt bậc về tư duy lãnh đạo của Đảng mà còn tạo cơ sở trực tiếp đưa tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Từ khóa: Cách mạng giải phóng dân tộc; thời cuộc; thời cơ; chuẩn bị lực lượng, cách mạng giải phóng dân tộc
Ngày nhận: 15-5-2026; Ngày thẩm định, đánh giá: 19-5-2026 ; Ngày duyệt đăng: 28-5-2026

Những kết quả giáo dục đại học thời kỳ đổi mới và định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới

27/05/2026 - 1.195 lượt xem
Tóm tắt: Trước tác động ngày càng mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hóa sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0), giáo dục đại học trên thế giới, trong đó có Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu cấp thiết đổi mới căn bản về mục tiêu, nội dung, phương thức đào tạo và mô hình quản trị. Bài viết tập trung phân tích những chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển giáo dục đại học trong thời kỳ đổi mới và những kết quả đạt được, đặc biệt là bước vào kỷ nguyên mới, bao gồm chuyển đổi số, quốc tế hóa, học tập suốt đời, gắn kết đào tạo với nhu cầu thị trường lao động và đổi mới quản trị đại học theo hướng tự chủ, trách nhiệm giải trình. Từ đó, đề xuất một số định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển giáo dục đại học bền vững, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Giáo dục đại học; thời kỳ đổi mới; kỷ nguyên mới; tự chủ đại học; chuyển đổi số; Đảng Cộng sản Việt Nam.

The party’s guidelines on the development of higher education in the new era
Abstract: Amid the increasingly profound impacts of globalization and the Fourth Industrial Revolution, higher education is facing urgent demands for fundamental transformation in objectives, content, training methods, and governance models worldwide, including in Vietnam. This article analyzes the Party’s and the State’s policies on the development of higher education during the renewal period, particularly in the emerging new era, with emphasis on digital transformation, internationalization, lifelong learning, stronger alignment between training and labor market needs, and the reform of university governance toward autonomy and accountability. Based on this analysis, the paper proposes several orientations and solutions to promote sustainable higher education development, aiming to train high-quality human resources, enhance national competitiveness, and foster international integration in the new era.
Keywords: Higher education; Renovation period; New era; University autonomy; Digital transformation; Communist Party of Vietnam.
Ngày nhận: 11-3-2026; Ngày thẩm định, đánh giá: 10-5-2026 ; Ngày duyệt đăng: 27-5-2026

Tinh thần tích cực, chủ động của Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941) - Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm đối với tiến trình cách mạng Việt Nam

27/05/2026 - 1.803 lượt xem
Tóm tắt: Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941) là sự kiện lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc trong tư duy lãnh đạo và sự nhạy bén chính trị của Đảng. Tròn 85 năm (5-1941– 5-2026) nhìn lại, những nội dung được thông qua tại Hội nghị vẫn còn nguyên tính thời sự, trong đó tinh thần tích cực, chủ động cách mạng có ý nghĩa chỉ dẫn sâu sắc đối với tiến trình phát triển của dân tộc Việt Nam.
Từ khóa: Hội nghị Trung ương 8 (5-1941); tinh thần tích cực; chủ động cách mạng
Ngày nhận: 19-5-2026; Ngày thẩm định, đánh giá: 22-5-2026 ; Ngày duyệt đăng: 27-5-2026

Đảng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc (2011-2015)

08/05/2026 - 446 lượt xem
Tóm tắt: Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng từ năm 1930 đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn chú trọng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Trong công cuộc đổi mới, trước yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế, Mặt trận tiếp tục được xác định là trung tâm tập hợp, đoàn kết các giai tầng trong xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân. Trong giai đoạn 2011-2015, Đảng đã tập trung lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần củng cố sự đồng thuận xã hội và ổn định chính trị.

Từ khoá: Đảng Cộng sản Việt Nam; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại đoàn kết dân tộc; 2011-2015
Ngày nhận: 10-4.-2026; Ngày thẩm định, đánh giá: 22-4-2026; Ngày duyệt đăng: 7-5-2026