Tóm tắt: Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì là sự kiện lịch sử đặc biệt, có tầm quan trọng như một Đại hội. Đó là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, căn bản cả về lý luận chính trị-thực tiễn và tổ chức cán bộ của Người cùng các chiến sĩ cách mạng tiền bối. Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng có giá trị bền vững; Đại hội I (3-1935) của Đảng mở đầu sự khôi phục, phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng, Nguyễn Ái Quốc chính thức là đại diện của Đảng bên cạnh Quốc tế Cộng sản; đường lối, chiến lược cách mạng của Đảng và Hồ Chí Minh đã đưa đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945. Đại hội II (2-1951) của Đảng do Người trực tiếp chỉ đạo đưa kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi. Đại hội III (9-1960) của Đảng hoạch định hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng bảo đảm toàn thắng. Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng xã hội chủ nghĩa trở thành cơ sở lý luận để Đảng xác định đường lối đổi mới tại Đại hội VI và thành công trong xây dựng, phát triển đất nước hiện nay.

Từ khóa: Hồ Chí Minh; Đại hội Đảng; Cương lĩnh, đường lối của Đảng

Tóm tắt: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930 là kết quả tất yếu của quá trình vận động cách mạng dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Ái Quốc. Xuất phát từ tình hình thực tiễn đất nước và sự bế tắc của các phong trào cứu nước đương thời, Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến chủ nghĩa Mác - Lênin và khẳng định con đường cách mạng vô sản là lối thoát duy nhất cho dân tộc Việt Nam. Người nhanh chóng chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho sự ra đời của Đảng, quá trình đó đã để lại những bài học kinh nghiệm quý giá: truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin một cách sáng tạo, kết hợp chặt chẽ phong trào công nhân với phong trào yêu nước, xây dựng đường lối cách mạng độc lập, sáng tạo và củng cố khối đoàn kết, thống nhất trong Đảng. Đây chính là nền tảng vững chắc cho sự ra đời và thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Từ khóa: Vận động thành lập Đảng; kinh nghiệm

Tóm tắt: “Quan hệ đặc biệt” Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Kaysone Phomvihane định danh trên cơ sở tổng kết thực tiễn lịch sử quan hệ giữa hai phong trào cách mạng Việt Nam và Lào hình thành vào năm 1930, khi sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc của Việt Nam và Lào được đặt dưới sự lãnh đạo của chính Đảng vô sản1. Quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, theo từng giai đoạn lịch sử, được thể hiện thông qua nhiều hình thức và nội dung quan hệ khác nhau, song, xuyên suốt về bản chất là quan hệ bắt nguồn từ lòng yêu nước nồng nàn kết hợp với chủ nghĩa quốc tế cao cả; tình đoàn kết thủy chung và niềm tin về lòng chân thành, trong sáng mà hai dân tộc Việt Nam - Lào dành cho nhau; sự giúp đỡ đến mức cao nhất giữa hai bên nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tương lai của hai dân tộc.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954), “quan hệ đặc biệt” Việt Nam và Lào mang nội dung “Liên minh chiến đấu” - một điển hình, mẫu mực, hiếm có về sự gắn kết keo sơn, bền chặt, trong sáng và đầy hiệu quả giữa hai dân tộc đấu tranh vì độc lập, tự do.

Từ khóa: Liên minh chiến đấu; Việt Nam-Lào; Lào-Việt Nam; tư duy chiến lược; tình cảm; thành quả; (1945-1954)

Tóm tắt: Xác định chủ trương, đường lối và nhiệm vụ trong từng thời kỳ, giai đoạn cách mạng có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của bất kỳ đảng cách mạng nào. Việc xác định đó phải dựa trên những căn cứ từ nhu cầu lớn nhất của đối tượng lãnh đạo đến phương pháp, con đường và thời cơ thực hiện. Đảng Cộng sản Đông Dương đã xử lý đúng đắn nhiệm vụ giải phóng dân tộc và đoàn kết quốc tế trong khuôn khổ ba nước Đông Dương.
Bài viết điểm lại ý kiến của C. Mác, Ph. Ăngghen và V.I. Lênin về vấn đề trên, trình bày quá trình hình thành đường lối và thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc của Đảng từ khi Đảng ra đời cho đến khi nhiệm vụ này được khẳng định dứt khoát với việc xử lý đúng nguyên tắc Mác xít về đoàn kết quốc tế với Lào, Campuchia và vai trò to lớn của Nguyễn Ái Quốc tại Hội nghị Trung ương, tháng 5-1941.

Từ khóa: Giải phóng dân tộc; đoàn kết quốc tế; Hội nghị Trung ương, tháng 5-1941; C. Mác, Ph. Ăngghen; V.I. Lênin

Tóm tắt: Trong thời kỳ đổi mới, Đảng chủ trương lãnh đạo tiến hành đổi mới từ nông nghiệp, khơi dậy tư duy sáng tạo, tinh thần tự chủ của người nông dân, đã thể hiện rõ Đảng tin tưởng vào tinh thần và khả năng cách mạng, khát vọng vươn lên của nông dân. Gần 40 năm đổi mới, vai trò, vị thế của người nông dân được Đảng khẳng định, chứng tỏ sự thống nhất cao giữa đường lối, trí tuệ, quyết tâm của Đảng, của sự thống nhất giữa ý Đảng- lòng Dân trong xây dựng, phát triển toàn diện giai cấp nông dân Việt Nam

Từ khóa: Chủ trương của Đảng; nông nghiệp; nông dân; nông thôn; đổi mới

Lời Ban Biên tập: Đồng chí Nguyễn Duy Trinh (tên khai sinh là Nguyễn Đình Biền), sinh ngày 15-7-1910, tại làng Cổ Đan, tổng Đặng Xá, nay là xã Phúc Thọ, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Với 75 tuổi đời, gần 60 năm hoạt động cách mạng liên tục, đồng chí được phân công đảm trách nhiều chức vụ quan trọng của Đảng, Nhà nước, như: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước, Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao... Đồng chí là đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VII. Trên các cương vị công tác, đồng chí Nguyễn Duy Trinh luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao; là tấm gương mẫu mực về đạo đức của người cộng sản. Với những cống hiến lớn lao cho sự nghiệp cách mạng, đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng và nhiều huân, huy chương cao quý khác.
Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh của đồng chí Nguyễn Duy Trinh (15-7-1910 - 15-7-2020), Tạp chí Lịch sử Đảng trân trọng giới thiệu bài phát biểu đề dẫn của GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Bí thư Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương, tại Hội thảo khoa học: “Đồng chí Nguyễn Duy Trinh-Nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam”, tổ chức ngày 15-7-2020, tại tỉnh Nghệ An.

Từ khóa: Nguyễn Duy Trinh; nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu; cách mạng Việt Nam

Tóm tắt: Sự chủ động, sáng tạo của các Đảng bộ địa phương đóng vai trò quan trọng trong khôi phục, củng cố và phát triển hệ thống tổ chức Đảng trong hoàn cảnh bị đối phương đánh phá ác liệt; bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng một cách sâu sát và liên tục đối với phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công cuộc giải phóng dân tộc. Khi thời cơ đến, phần lớn địa phương không nhận được lệnh phát động khởi nghĩa của Ủy ban Dân tộc giải phóng toàn quốc, các Đảng bộ địa phương đã chủ động, sáng tạo, căn cứ vào Chỉ thị “Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta“, phát động khởi nghĩa, đóng vai trò to lớn trong thành công Tổng khởi nghĩa trên toàn quốc. Trên tinh thần chủ động, sáng tạo, các Đảng bộ địa phương bám sát thực tiễn, thực hiện những phương pháp đấu tranh, phương pháp tổng khởi nghĩa, phương pháp giành chính quyền về tay nhân dân rất độc đáo, đạt hiệu quả tối ưu.

Từ khóa: Chủ động, sáng tạo; Đảng bộ địa phương; Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Tóm tắt: Từ năm 1965, chính quyền Mỹ quyết định leo thang chiến tranh xâm lược Việt Nam: tăng cường ném bom miền Bắc, đưa quân đội Mỹ trực tiếp tham chiến ở miền Nam, đồng thời đề nghị Việt Nam thương lượng. Dư luận trong nước Mỹ và quốc tế mặc dù phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam, song cũng có nhiều ý kiến khuyên Việt Nam nên đồng ý đàm với Mỹ. Bài viết dựng lại quá trình đấu tranh ngoại giao của Việt Nam chống lại ý đồ thương lượng trên thế mạnh của Mỹ từ khi Mỹ bắt đầu leo thang chiến tranh, đầu năm 1965, cho đến trước khi Đảng quyết định mở mặt trận ngoại giao, chuẩn bị cho giai đoạn vừa đánh vừa đàm.

Từ khóa: Đấu tranh ngoại giao; Việt Nam; đế quốc Mỹ; 1965-1966

Tóm tắt: Quá trình xây dựng giai cấp nông dân Việt Nam giai đọn 1986-2025 được Đảng Cộng sản Việt Nam đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Qua đó, giai cấp nông dân không ngừng được củng cố vững chắc, tiếp tục liên minh chặt chẽ với giai cấp công nhân và tầng lớp trí thức trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần quan trọng vào những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong công cuộc đổi mới. Quá trình đó đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý.

Từ khóa: Giai cấp nông dân; bài học kinh nghiệm; 1986-2025