Tóm tắt: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là trung tâm nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và là một trong những cơ quan Đảng trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương luôn tiên phong, đi đầu trong tuyên truyền về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Trong đó, các tạp chí khoa học của Học viện đã thực hiện tốt sứ mệnh là một trong những kênh truyền thông quan trọng trong bảo vệ, lan toả và khẳng định giá trị của nền tảng tư tưởng của Đảng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Từ khoá: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; tạp chí; bảo vệ; nền tảng tư tưởng


GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương tặng hoa chúc mừng Liên chi hội Nhà báo Học viện
và đội ngũ giảng viên, biên tập viên, người làm báo trong toàn hệ thống Học viện

1. Những đóng góp của các tạp chí khoa học của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có 16 tạp chí, bao gồm 10 tạp chí tại Trung tâm Học viện và 6 tạp chí tại các Học viện trực thuộc. Các tạp chí tại Trung tâm Học viện gồm: Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Lịch sử Đảng, Tạp chí Thông tin khoa học lý luận chính trị, Tạp chí Chủ nghĩa xã hội khoa học - Lý luận và thực tiễn, Tạp chí Nghiên cứu Hồ Chí Minh, Tạp chí Kinh tế và Quản lý, Tạp chí Pháp luật về quyền con người, Tạp chí Lãnh đạo và Chính sách, Tạp chí Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển, Tạp chí Triết học và Đời sống. Các Tạp chí ở các Học viện trực thuộc gồm: Tạp chí Giáo dục lý luận, Tạp chí Khoa học chính trị, Tạp chí Sinh hoạt lý luận, Tạp chí Thông tin khoa học chính trị, Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, Tạp chí Quản lý nhà nước. Tất cả những tạp chí này hoạt động trong Liên Chi hội Nhà báo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đây là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của những người làm báo của Học viện. Các tạp chí của Học viện thuộc nhóm báo chí Trung ương Đảng, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống báo chí cả nước.
Trong những năm qua, cùng với báo chí cả nước, các tạp chí của Học viện luôn bám sát đời sống chính trị của đất nước, định hướng công tác tư tưởng, lý luận của Đảng, nhiệm vụ chính trị của Học viện và có những đóng góp quan trọng vào việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; cung cấp những luận cứ khoa học cho việc xây dựng, hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, tham gia có hiệu quả vào công tác tư tưởng - lý luận của Đảng.
Đặc biệt, từ khi Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương khóa XII ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22-10-2018 về “tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, các tạp chí Học viện xác định đây là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt nhằm tuyên truyền, lan tỏa, khẳng định những giá trị, ý nghĩa của nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời cung cấp các luận cứ khoa học, lý luận để đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Từ năm 2019, thực hiện sự chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc, Ban Chỉ đạo 35 Học viện, các tạp chí đã tập trung triển khai kế hoạch đẩy mạnh tuyên truyền nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên các ấn phẩm, thu hút được lượng bài rất lớn của các nhà khoa học trong và ngoài Học viện. Nhiều tạp chí đã có những dấu ấn đậm nét trong xây dựng những tuyến bài có nội dung liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, có sức lan tỏa rộng đến cộng đồng xã hội. Đến nay, đã có 7/16 tạp chí có chuyên mục riêng về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng1, các tạp chí khác chưa mở chuyên mục riêng nhưng thường xuyên có những tuyến bài về chủ đề này. Với việc mở các chuyên mục riêng, xây dựng tuyến bài có nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng, số lượng bài về lĩnh vực này không ngừng tăng lên. Từ đầu năm 2019 đến tháng 5-2025, trung bình mỗi tháng, các tạp chí khoa học của Học viện đăng tải khoảng 50 bài viết có chủ đề về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng2, với tổng số khoảng 2.500 bài viết.
Một số tạp chí như: Tạp chí Lý luận chính trị đã đăng tải trên 320 bài, Tạp chí Lịch sử Đảng đăng hơn 250 bài,... Những bài viết này tập trung tuyên truyền, lan tỏa nội dung, giá trị nền tảng tư tưởng của Đảng nói chung, truyền thống lịch sử, giá trị của các sự kiện, nhân vật lịch sử nói riêng, trong đó có nhiều bài viết đấu tranh trực diện có văn phong chính luận sắc sảo. Các tạp chí khác cũng có nhiều bài viết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên bình diện chung cũng như ở các góc độ cụ thể khác nhau. Nhiều bài đã giành được giải cao trong các cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tạo được sức lan tỏa rộng rãi về các ấn phẩm tạp chí của Học viện đối với độc giả.
Các tạp chí đã bám sát định hướng của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương, Ban Chỉ đạo 35 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cũng như Ban Chỉ đạo 35 các Học viện trực thuộc về nội dung tuyên truyền, lan tỏa Nghị quyết số 35-NQ/TW, tập trung vào các chủ đề: Nhận diện và đấu tranh phản bác với những quan điểm xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin; nhận diện và đấu tranh phản bác sự xuyên tạc tư tưởng Hồ Chí Minh, đối lập chủ nghĩa Mác - Lênin với tư tưởng Hồ Chí Minh; về phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên; nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm xuyên tạc về tình hình nhân quyền ở Việt Nam; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; đấu tranh phản bác quan điểm “quân đội phải trung lập, đứng ngoài chính trị”; “quân đội phải trung thành với Tổ quốc và nhân dân chứ không phải trung thành với bất kỳ tổ chức nào”; xuyên tạc chính sách quốc phòng của Đảng, Nhà nước; đấu tranh ngăn chặn các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, văn học và nghệ thuật, báo chí; làm rõ về nội dung, phương thức, hình thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; nhận diện và đấu tranh phản bác một số quan điểm sai trái xuyên tạc chủ trương của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ chủ quyền trên biển đảo; làm rõ thực trạng và giải pháp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; các bài viết về giảng dạy lý luận chính trị với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tích hợp vào chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch… Qua đó, các tạp chí đã góp phần quan trọng vào việc tăng cường hệ thống lý luận, luận cứ đấu tranh bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng, lý luận của Đảng; nâng cao nhận thức và niềm tin, cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trước những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch. Nhiều bài viết phản ánh kịp thời tình hình chính trị, thời sự của đất nước, giúp độc giả nhận diện và cảnh giác trước âm mưu của các thế lực thù địch.
Để thích ứng với xu hướng “tòa soạn hội tụ” và truyền thông số, một số tạp chí cũng nhanh chóng có những bước chuyển đổi về hình thức thể hiện thông qua việc thiết lập các phiên bản điện tử, đổi mới về cách thức trình bày, phương thức thể hiện. Thay vì các tạp chí bản in thông thường mỗi tháng ra một số, với số lượng bài giới hạn; các phiên bản điện tử có thể đăng tải nhiều bài viết hơn, với cách thức trình bày mới lạ, dễ chia sẻ qua các đường link, góp phần lan tỏa các bài viết đến độc giả nhanh hơn, rộng lớn hơn.
Từ năm 2023, Ban Chỉ đạo 35 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thực hiện Đề án “Đổi mới hoạt động mạng lưới truyền thông của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch”, các tạp chí của Học viện được xác định là một điểm nhấn quan trọng của mạng lưới, cung cấp nguồn bài có chất lượng cho các kênh truyền thông khác. Mạng lưới truyền thông của Học viện được thiết lập theo chu trình kết nối với các kênh. Các tạp chí cung cấp các nguồn bài, sau đó được chia sẻ trên các cổng thông tin điện tử; các bài viết đó lại được chắt lọc thành các bài ngắn (khoảng 2.000 từ) đăng tải trên các website của Học viện hoặc các đoạn sapo khoảng 500 từ đăng tải trên các trang facebook, các hội nhóm. Một số bài viết được chắt lọc thành kịch bản để xây dựng các video ngắn tuyên truyền trên các nền tảng số. Đây là kết quả của quá trình đa dạng hóa các sản phẩm truyền thông từ một sản phẩm lõi là các bài viết của các tạp chí, phù hợp với xu hướng truyền thông hiện đại ngày nay.
Chu trình kết nối các kênh truyền thông của Học viện từ sản phẩm lõi là các bài viết đã được thực hiện qua một số đợt tuyên truyền như dịp Kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ban Chủ nhiệm Đề án “Đổi mới hoạt động mạng lưới truyền thông của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch” đã tiến hành đặt hàng một số bài viết tuyên truyền, lan tỏa ý nghĩa, tầm vóc của chiến thắng 30-4-1975, thống nhất đất nước, chính sách hòa hợp dân tộc và thành tựu của đất nước sau 50 năm thống nhất; đồng thời phản bác các quan điểm sai trái, thù địch về những vấn đề này. Từ các bài đăng tải trên các phiên bản in, bản điện tử được chắt lọc thành các sản phẩm tuyên truyền ngắn trên website, fanpage, facebook... và trên các kênh youtube (Mạch nguồn, Cô gái vót chông…) có lượng tương tác lớn, được chia sẻ rộng rãi trên các kênh truyền thông.
Từ một số đợt tuyên truyền cao điểm nhân các sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước, có thể thấy các tạp chí của Học viện là một điểm nhấn quan trọng trong mạng lưới truyền thông về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Nguồn bài của các tạp chí đến từ những nhà khoa học giàu tri thức lý luận, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong lãnh đạo, chỉ đạo cũng như tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Qua đó, hình thành đội ngũ các chuyên gia, nhà khoa học, cộng tác viên rất đông đảo, trong đó có một số cây bút trẻ giàu nhiệt huyết, có những dấu ấn nổi bật và có ảnh hưởng trong xây dựng các tác phẩm bút chiến về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.


Liên chi hội nhà báo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
và các sinh viên ngành báo chí tại Hội báo năm 2025

2. Một số vấn đề đặt ra trong bối cảnh mới và giải pháp phát huy vai trò của các tạp chí Học viện trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Hiện nay, bối cảnh quốc tế, trong nước có những thay đổi rất nhanh chóng. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là công nghệ số phát triển mạnh mẽ, tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực, mang đến cả những thời cơ và thách thức đối với mọi quốc gia, dân tộc. Cùng với báo chí, truyền thông chính thống, internet và mạng xã hội được coi là cơ quan “quyền lực thứ 5”, có sức mạnh to lớn và tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội. Lợi dụng những thành tựu về công nghệ thông tin, các thế lực thù địch tiếp tục gia tăng các hoạt động chống phá trên Internet, mạng xã hội bằng nhiều thủ đoạn hết sức tinh vi: “các thế lực thù địch tiếp tục tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước và đất nước ta”3, “Sự chống phá của các thế lực thù địch, tổ chức phản động ngày càng tinh vi hơn”4, đặt ra một thách thức lớn với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong thời gian tới.
Ở Việt Nam, Đảng đã ban hành nhiều chủ trương mới, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 “về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Nghị quyết nêu rõ: “Phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng số, công nghệ số trên nguyên tắc “hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn, hiệu quả, tránh lãng phí”; làm giàu, khai thác tối đa tiềm năng của dữ liệu, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính, thúc đẩy phát triển nhanh cơ sở dữ liệu lớn, công nghiệp dữ liệu, kinh tế dữ liệu”5. Điều này đặt ra yêu cầu cho các tạp chí của Học viện trong thực hiện nhiệm vụ chính trị nói chung và trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch nói riêng là phải đổi mới cả nội dung, phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thực tiễn đặt ra.
Để tiếp tục phát huy vai trò của các tạp chí Học viện trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời gian tới, cần thực hiện các giải pháp cơ bản sau:
Một là, tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc, Ban Chỉ đạo 35 Học viện với các tạp chí trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thông qua các nghị quyết chuyên đề dành riêng cho các tạp chí. Quy định rõ hơn nhiệm vụ của các tạp chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cơ chế hoạt động, phối hợp giữa các tạp chí trong xây dựng các tuyến bài cũng như huy động đội ngũ chuyên gia, cộng tác viên viết bài. Phát huy tốt hơn nữa trách nhiệm của các tạp chí, coi việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ tự thân.
Hai là, đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức của các tạp chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các tạp chí cần tiếp tục tiên phong trong tuyên truyền, lan tỏa những chủ trương, quyết sách chiến lược phát triển mới; đồng thời đấu tranh với các luận điệu sai trái, thù địch mới. Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số, xây dựng và phát triển các phiên bản điện tử; đổi mới phương thức trình bày theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại để có thể dễ dàng chia sẻ, lan tỏa trên các nền tảng số.
Ba là, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác biên tập cũng như đội ngũ chuyên gia, cộng tác viên của các tạp chí về kiến thức, kỹ năng về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhận diện những vấn đề mới, những âm mưu, thủ đoạn, phương thức chống phá mới của các thế lực thù địch để kịp thời cập nhật, bổ sung, nâng cao năng lực trong biên tập cũng như trong viết bài đấu tranh; kỹ năng khai thác thông tin, chia sẻ, lan tỏa các bài viết trên các nền tảng số. Đội ngũ cán bộ biên tập cần được nhanh chóng cập nhật kỹ năng xây dựng các sản phẩm số, quản lý số; bồi dưỡng nghiệp vụ xử lý thông tin, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp trong bối cảnh thông tin dễ bị lộ lọt, bóp méo, xuyên tạc. Đội ngũ chuyên gia, cộng tác viên cũng cần được tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng khai thác thông tin trên nền tảng số, vừa bảo đảm cập nhật nhưng tránh vi phạm bản quyền nguồn dữ liệu số.
Bốn là, tăng cường phối hợp giữa các tạp chí với Ban Chỉ đạo 35 các cấp trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Hiện nay, các tạp chí vẫn xây dựng các tuyến bài về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng khá độc lập, theo chức năng, nhiệm vụ riêng của từng tạp chí; chưa có sự trao đổi, phối hợp thường xuyên nên đôi khi các tuyến bài, nhất là trong những thời điểm tăng cường, cao điểm có sự trùng lặp, chồng chéo, nhưng cũng có những tuyến bài ít xuất hiện, tạo nên những khoảng trống thông tin. Do đó, các tạp chí cần có sự phối, kết hợp thường xuyên, phát huy vai trò của Liên chi Hội Nhà báo Học viện trong việc chia sẻ, định hướng thông tin. Thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên, chặt chẽ giữa các tạp chí với Văn phòng Ban Chỉ đạo 35 Học viện để có định hướng thông tin, phân bổ các tuyến bài, thiết lập cơ chế giao ban, báo chí định kỳ giữa Ban Chỉ đạo 35 Học viện với các tạp chí để bảo đảm tính định hướng.
Năm là, tiến hành sơ kết, tổng kết, đánh giá các đợt tuyên truyền tăng cường, cao điểm do Ban Chỉ đạo 35 Học viện triển khai, đánh giá vai trò của các tạp chí cả trên những kết quả đã đạt được và một số hạn chế cần khắc phục; từ đó định vị rõ hơn vai trò, trách nhiệm của các tạp chí với tư cách là một điểm nhấn trong mạng lưới truyền thông của Học viện trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Xây dựng cơ chế quy định cụ thể trách nhiệm của từng tạp chí theo từng tầng nấc của mạng lưới truyền thông (ở trung tâm Học viện cũng như ở các Học viện trực thuộc). Quy định rõ trách nhiệm của các tạp chí trong phối hợp với nhau và phối hợp với các kênh truyền thông khác. Xây dựng cơ chế huy động đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cộng tác viên viết bài cho các tạp chí về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong những năm qua, các tạp chí của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã thực hiện tốt sứ mệnh của mình trong thực hiện nhiệm vụ chính trị mà Đảng, Nhà nước và Học viện giao phó, trong đó có nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các tạp chí không chỉ cung cấp số lượng lớn các bài viết trên cả hai mảng “xây” và “chống” mà còn tạo ra những dấu ấn nổi bật với nhiều bài viết có chất lượng, có sức lan tỏa rộng trong xã hội, góp phần quan trọng vào thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng đất nước phát triển mạnh mẽ, hùng cường.


Lãnh đạo các tạp chí của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tại Hội báo năm 2025
 


Ngày nhận bài: 9-6-2025; ngày đánh giá, thẩm định: 19-11-2025 ; ngày duyệt đăng 26-11-2025
1. Đó là các tạp chí: Lý luận chính trị, Lịch sử Đảng, Lý luận chính trị và truyền thông, Giáo dục lý luận, Sinh hoạt lý luận, Khoa học chính trị, Thông tin khoa học chính trị
2. Tổng hợp theo số liệu của Văn phòng Ban Chỉ đạo 35 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phục vụ báo cáo hàng tháng về kết quả thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII
3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb CTQGST, H, 2021, T. 1, tr.108
4. Đảng Cộng sản Việt Nam:, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb CTQGST, H, 2021, T. 2, tr.164
5. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-ve-dot-pha-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so-quoc-gia-119241224180048642.htm.